Annan: `overleg status Kosovo'

Secretaris-generaal Kofi Annan van de VN heeft gisteren de Veiligheidsraad aanbevolen op korte termijn onderhandelingen over de toekomstige status van Kosovo te laten beginnen. Het gaat daarbij volgens Annan om ,,onafhankelijkheid of autonomie'' voor Kosovo.

Annan deed de Veiligheidsraad zijn aanbeveling op basis van een rapport over de mate van democratisering in Kosovo, opgesteld door zijn Kosovo-gezant Kai Eide. De regio wordt sinds de NAVO-oorlog tegen Joegoslavië in 1999 bestuurd door de VN; de eigen Kosovaarse regering heeft, onder auspiciën van het VN-bestuur UNMIK, de afgelopen jaren in Kosovo hervormingen doorgevoerd op het gebied van de democratisering, de vestiging van de rechtsstaat, de terugkeer van vluchtelingen, de privatisering en de vrijheid van beweging.

De voortgang van dat proces is de afgelopen maanden door de Noorse diplomaat Eide in kaart gebracht. Eerder deze week overhandigde hij Annan de conclusies, op basis waarvan Annan de Veiligheidsraad adviseerde over het begin van het zogenoemde statusoverleg. Volgens Annan moet het overleg ,,spoedig'' beginnen.

Dat overleg, tussen Kosovo, de unie Servië en Montenegro en de internationale gemeenschap, is beslissend voor de vraag of Kosovo onafhankelijk wordt – zoals de Kosovo-Albanezen willen – of deel blijft uitmaken van Servië. De internationale gemeenschap denkt aan een derde variant, de zogenoemde voorwaardelijke onafhankelijkheid. Die variant voorziet in soevereiniteit voor Kosovo, onder blijvend toezicht van een internationaal bestuur en een internationale vredesmacht.

In Servië wordt deze variant radicaal afgewezen, net als de volledige onafhankelijkheid die de Kosovo-Albanezen eisen. Belgrado biedt Kosovo maximale autonomie. Eerder deze week tekende de Servische Kosovo-gezant al bij voorbaat bezwaar aan tegen de mogelijkheid dat het statusoverleg aan VN-zijde wordt geleid door de Finse oud-president Martti Ahtisaari. De Serviërs hebben bezwaar tegen hem omdat hij overtuigd is van de wijsheid van de optie van de `voorwaardelijke onafhankelijkheid' voor Kosovo.

De Servische premier Kostunica hamerde voorafgaand aan Annans aankondiging op naleving van de eisen die de internationale gemeenschap aan Kosovo heeft gesteld over onder andere democratisering en bescherming van de rechten van minderheden. Hij noemde naleving een ,,bepalende voorwaarde'' voor onderhandelingen. Eide stelt in zijn rapport: ,,Geen enkel moment zal goed geschikt zijn om de toekomstige status van Kosovo te bespreken. [..] Het is onwaarschijnlijk dat uitstel van het proces over de toekomstige status tot verdere tastbare resultaten zal leiden.''