Meeleven met een terroriste

Het internationale terrorisme slaat toe in Nederland, in de tv-film Offers. Wat zou de daders bezielen?

,,Wat wil jij eigenlijk?'' vraagt de Nederlandse politieman die voor de geheime dienst werkt, aan het Palestijnse meisje dat door haar familie wordt klaargestoomd voor een zelfmoordactie in Amsterdam. ,,Hetzelfde wat jij wilt'', antwoordt ze. ,,Wraak.'' En dat maakt hen tot lotgenoten: hij wiens ouders de toevallige slachtoffers waren van een soortgelijke aanslag in Parijs, en zij die bij diezelfde actie haar broer heeft verloren.

Offers is een fictieve thriller over het internationale terrorisme, die door Dana Nechusthan werd gemaakt in opdracht van de VARA. De film volgt op het veelvuldig bekroonde drieluik De enclave van Willem van de Sande Bakhuyzen, over de Nederlandse rol bij de etnische moorden in Srebrenica.

,,Waar het ons in beide gevallen om gaat,'' zegt Robert Kievit, eindredacteur drama bij de VARA, ,,is het maken van maatschappelijk drama over de dilemma's van nu. We proberen de gaten in de geschiedenis op te vullen door fictieve personages te creëren met wie je als kijker een eind kunt meegaan, hoewel je hun daden soms volstrekt veroordeelt.''

Volgens Kievit zet Offers, net als De enclave, daders en slachtoffers tegenover elkaar en geeft inzicht in wat hen drijft. ,,Als het goed is, krijg je als kijker een ongemakkelijk gevoel – en je gaat je afvragen wat jij in die situatie zou doen.''

In Nechustans film raken de hoofdpersonen, gespeeld door Jacob Derwig en Maryam Hassouni, verzeild in een intrige die dicht bij de werkelijkheid van het huidige internationale terrorisme staat.

Kievit vroeg de scenaristen Alma Popeyus en Hein Schütz, die ook De enclave schreven, een psychologische thriller te bedenken die daders van zelfmoordaanslagen een eigen gezicht zouden geven. ,,Wat in een documentaire niet mogelijk is, omdat je simpelweg met de camera niet wordt toegelaten, kun je wel laten zien in een dramaproductie. Zo lang je het maar zó vertelt, dat de kijker daarin wil meegaan. Het moet meteen in het begin al spannend genoeg zijn om het publiek het verhaal in te zuigen. Want het is uiteraard wel de bedoeling dat er veel mensen naar de uitzending kijken en blijven kijken.''

De enclave stelde in dat opzicht teleur. Bij toeval viel de uitzending drie jaar geleden samen met de presentatie van het NIOD-rapport over Srebrenica, dat ook veel tv-aandacht kreeg. ,,Wij gingen toen enigszins ten onder in de stortvloed aan nieuwsuitzendingen en documentaires over dat onderwerp,'' aldus Robert Kievit. ,,En omdat het over een zwarte bladzijde in onze geschiedenis ging, hebben veel mensen destijds niet de moed gehad om ook nog naar De enclave te kijken. Hopelijk gaat dat nu beter.''

Offers, morgenavond te zien na Nova, kostte 675.000 euro en werd deels gefinancierd door het Stimuleringsfonds Culturele Omroepproducties. De opnamen werden eerder dit jaar gemaakt in Parijs en Amsterdam, nog voor de zelfmoordaanslagen in de Londense metro. ,,In de film zie je dat een mobieltje op afstand tot ontploffing wordt gebracht,'' zegt Kievit, ,,en pas later, in Londen, bleek dat op waarheid te berusten.''

Even dreigde zich zelfs iets soortgelijks te zullen afspelen op Koninginnedag dit jaar in Amsterdam. Met de politie was afgesproken dat de ontknoping van het verhaal zou worden gefilmd tijdens de feestelijkheden op 30 april. ,,Vlak voordat het zo ver was, deed het gerucht de ronde dat er op Koninginnedag wel eens iets zou kunnen gebeuren. Gelukkig is er niets gebeurd, maar het gaf wel een extra lading aan de opnames.''

Niet voor niets werkt op Kievit's afdeling ook een researcher die alle feiten nauwkeurig controleert: ,,Dat is vrij ongebruikelijk voor een drama-afdeling. Maar wel heel belangrijk voor het soort drama dat wij maken. Het wint daarmee aan geloofwaardigheid.'' De VARA richt zich volgens Kievit met name op drama over de wereld van nu. Dat geldt niet alleen voor een prestige-project als Offers, maar ook voor de ongesubsidieerde sector: de comedy-series (na All Stars en The Band begint volgend jaar de tv-versie van Shouf shouf Habibi) en de psychologische thrillerserie Vuurzee, die vanaf eind november op de zaterdagavond wordt uitgezonden.

,,Het is een tweede natuur van me geworden om naar krantenberichten te kijken en te bedenken of er een verhaal in zit,'' aldus Kievit. ,,En of zo'n verhaal dan iets aan de werkelijkheid kan toevoegen. Het heeft geen zin hijgerig achter de actualiteit aan te lopen, dat is een verloren wedstrijd als je drama maakt. Maar als je het publiek in het hoofd en het hart kan laten kijken van iets dat normaal gesproken ver van ons afstaat, dan is het alle moeite meer dan waard.''

Offers, zaterdagavond, Ned.3, 22.35-0.25u.