Koopkracht centraal in kamerdebat

De Algemene financiële beschouwingen gingen over koopkrachtplaatjes en topsalarissen. En Zalm wil zijn dienst niet gebruiken om geld uit te keren.

Even zinspeelde minister Zalm (Financiën, VVD) er gisteren op dat hij zou aftreden. ,,Ik moet iets rechtzetten. In de discussie over de kinderopvang heb ik zojuist het Kamerlid Vendrik (GroenLinks) verkeerd geïnformeerd en het is mij bekend dat daar een zekere straf op staat.''

De minister werd weer niet naar huis gestuurd en daarom kan Zalm aanstaande maandag het record op zijn naam schrijven van de langstzittende minister van Financiën in de Nederlandse parlementaire geschiedenis. Deze week voerde hij voor de elfde keer het woord in de Algemene financiële beschouwingen, het debat met de Tweede Kamer over het financiële beleid van het kabinet.

Meer dan in voorgaande jaren werd het een debat over koopkracht. De koopkracht van topverdieners in de publieke en semi-publieke sector, van alleenstaande ouders met een minimuminkomen en van de effecten van de zorgtoeslag op één en twee keer modale gezinnen met kinderen. In de soms vinnige debatten schemerden politieke en ideologische tegenstellingen door. Niet alleen tussen oppositie en coalitie, maar ook tussen de coalitiepartijen VVD, CDA en D66 onderling.

De linkse oppositie – PvdA, GroenLinks en SP – verweet het kabinet een schandelijk inkomensbeleid, omdat uit de koopkrachtplaatjes blijkt dat bovenmodale tweeverdieners met kinderen er komend jaar zo'n vijf procent netto op vooruit gaan, terwijl er voor lagere inkomensgroepen nauwelijks verbetering in het verschiet ligt. Zalm legde uit dat dit ,,geen inkomensbeleid, maar een nevengevolg van het nieuwe zorgstelsel'' is, omdat volgend jaar kinderen tot 18 jaar zijn vrijgesteld van zorgpremies. Ziekenfondsverzekerden betalen ook geen premies voor hun kinderen; particulier verzekerden wel. Nu dit onderscheid in het nieuwe zorgstelsel wegvalt, hebben particulier verzekerden met kinderen volgend jaar een voordeel. ,,Het is een correctie op een onrechtvaardigheid voor mensen die boven de ziekenfondsgrens komen en dat gun ik hun graag'', zei Zalm. ,,Het geeft deze groep een aanzienlijk voordeel. Het kabinet voert geen inkomenspolitiek voor twee keer modaal, maar heeft besloten tot vrijstelling van kinderen van de ziektepremies,'' zei hij na herhaalde kritiek van Crone (PvdA) en Vendrik (GroenLinks).

Over de inkomens van de bestuurders bij semi-publieke instellingen zoals ziekenhuizen, hogescholen en toezichthouders raakten de Kamerleden onderling slaags. De Nerée (CDA) uitte kritiek op het inkomen (312.500 euro plus pensioenpremies en sociale lasten) van de bestuursvoorzitter van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), maar nam genoegen met de uitleg van Zalm dat dit in lijn is met de inkomensregels die het kabinet heeft opgesteld voor dergelijke functies. Dat leverde hem de hoon van de oppositie op en het verwijt een `soufflé De Nerée'' te zijn: een groot verhaal waarvan bij nader inzien niets overblijft. Het kabinet wil dat het salaris van de minister-president voor toekomstige bestuurders in de (semi-)publieke sector maatgevend zal zijn, maar in bepaalde gevallen, en met instemming van de voltallige ministerraad, zal van de norm kunnen worden afgeweken. Hierover is een wetsvoorstel openbaarheid topinkomens in voorbereiding.

Een Kamermeerderheid steunt een motie van Kamerlid Bakker (D66) om een normering voor de topsalarissen in de semi-publieke sector vast te stellen. Hiermee staat D66 tegenover de coalitiegenoten CDA en VVD die het kabinet steunen. Zalm deed geen toezegging om de topinkomens in de semi-publieke sector aan te pakken.

Een confict ontstond er ook over de toekenning van belastingkortingen aan armlastige gepensioneerden en werkenden op het minimuminkomen. Zij betalen geen belastingen en ontvangen daarom ook geen belastingkortingen zoals de ouderenkorting, kinderkortingen en de extra 90 euro kinderkorting die het CDA met prinsjesdag heeft binnengehaald. Het gaat niet alleen om inkomenspolitieke overwegingen, maar ook om het gebruik van de Belastingdienst als loket voor uitkeringen. Zalm is hier tegenstander van. Het CDA heeft een slag binnengehaald door de Belastingdienst wél te gebruiken als loket voor de uitkering van toeslagen voor zorg en huur. Maar `negatieve belastingen' zijn voor de VVD onbespreekbaar. Het CDA raakte hierdoor in het nauw, maar koos in het geval van de verzilvering van de ouderen- en kinderkortingen voor de lijn van de VVD.