Welkom in het bloemenland

Allochtone leerlingen maakten voor de VPRO een radiodagboek van hun kennismaking met de Nederlandse cultuur.

In Nederland ligt goud op straat. Overal zijn bloemen, er groeien rozen zonder doornen. Het eten is gratis, je vindt er makkelijk een baan en je wordt zo miljonair. Dat was het beeld dat vijf leerlingen van het Johan de Witt College in Den Haag kregen voorgespiegeld voordat ze met hun ouders naar Nederland verhuisden. ,,Maar toen ik uit het vliegtuig kwam, schrok ik me dood'', zegt de 17-jarige Youness, ,,waarom ben ik hier in godsnaam gekomen?''

De scholieren van de nieuwkomersschool in de Schilderswijk wonen hoogstens drie jaar in Nederland. Voor het radioprogramma Argos hielden ze een dagboek bij over integreren, contact met Nederlanders en discriminatie. Vijftig uur materiaal is door de makers teruggebracht tot twee uitzendingen van een uur. Deel één gaat vooral over contact met Nederlanders, deel twee over integratiepolitiek.

,,Hallo...?'' klinkt een bedeesde meisjesstem. Even is het stil. ,,Ik weet niet wat ik moet vertellen'', fluistert de 18-jarige Gulustan. Toch begint ze te praten, zo zachtjes, dat het lijkt alsof ze met het opname-apparaat van de VPRO onder een dekbed verstopt zit. Ze vertelt dat ze twee jaar in Nederland woont, dat ze heel klein en dun is (,,als een meisje van stok''), dat ze groene ogen heeft maar die ,,echt niet mooi'' vindt.

Gulustan vertelt over de Haagse Schilderswijk, waar ze woont. Ze vindt het een vieze wijk. Uit de krant begreep ze dat de buurt ,,een probleem voor Nederland'' is. Nu vraagt ze zich af waarom haar vader hier een huis heeft gehuurd.

Youness zegt dat hij wel graag contact zou willen met Nederlanders, ,,dat is goed voor mijn taal, dan leer ik de Nederlandse gewoontes beter''. Maar de lol is eraf sinds hij de moeder van een basketbalvriendje hoorde zeggen: ,,Waarom speel je met die Marokkanen?'' Sindsdien heeft hij een stuk minder zin in contact met blanke Nederlanders.

VPRO-verslaggevers Sanne Boer en Stefan Heijendaal bivakkeerden een tijdje op de school in de Schilderswijk, een dependance van het Johan de Witt College, en illustreerden de dagboekfragmentjes met geluidsopnames uit de klas. De vertelsels van de kinderen over `bloemenland' Nederland blijken wat naïviteit betreft in het niet te vallen bij de ondoordachte opmerking van de conciërge tegen een Afghaanse leerling die te laat komt: ,,Als jij nou morgen het vliegtuig naar Afghanistan moet nemen. Dan kom je toch ook op tijd?''

De radiomakers verbaasden zich ook over de ongetwijfeld goedbedoelende leerkracht die les geeft over Sinterklaas. Klassikaal moeten de pubers de tekst van `Zie ginds komt de stoomboot' opdreunen. ,,Is dat het belangrijkste dat kinderen moeten leren als ze hier net wonen, Sinterklaas?'' vraagt Boer zich af.

,,We moeten integreren. Hoe je in Nederland moet leven, gewoontes en taboes.'' zegt Gulustan in een van de fragmentjes. Ze weet dat ze drie kussen moet geven, of een hand. Zo doen Nederlanders dat. Maar voor wie leert ze die? In de Schilderswijk wonen nauwelijks `Hollanders', zegt Gulustan: ,,Ze gaan in dorpen wonen. Ze zeggen, zwarte scholen, zwarte wijken, zwart zwart zwart. Maar waarom komen ze dan niet naar de Schilderswijk? Om allochtonen te verbeteren, te waarschuwen. Waar zijn jullie dan?''

,,Wij weten zo weinig van hun wereld'', zegt documentairemaakster Boer. Ze merkte dat bij de moord op de leraar van het Haagse Terracollege in januari 2004. Tv-ploegen interviewden leerlingen die zeiden dat ze de dader konden begrijpen. Nederland was geschokt. Boer wilde weten waarom deze jongeren daar zo over dachten, waar ze vandaan komen: ,,Door de dagboekjes komen we erachter wat zij zélf denken. Ze kennen Nederland helemaal niet.''

De scholieren klinken af en toe wat vertwijfeld. Je ziet ze op hun kamer zitten, recordertje in de hand. Wat moet ik dan vertellen? Drie keer per week een dagboek bijhouden lijkt toch op huiswerk, en huiswerk is stom. Af en toe hoor je ze verhaaltjes afraffelen of een diepe zucht slaken aan het begin. Het zijn net gewone kinderen.

De tweedelige uitzending is te beluisteren op vrijdagochtend 7 en 14 oktober, 11.00-12.00 uur, op radio 1 en op vpro.nl/ochtenden

Fragmenten: vpro.nl/bloemenland