Voorlopige opwinding

Herceptin is in Nederland een `postcodemedicijn': in sommige regio's is het niet te krijgen. Nu is er onderzoek waardoor het opeens bij nog veel meer borstkankerpatiëntes nuttig lijkt.

Herceptin, een modern chemotherapiemedicijn tegen borstkanker, werkt ook goed bij vrouwen met uitgezaaide borstkanker die nog geen andere chemotherapie tegen hun uitzaaiingen hebben gehad. De kans dat hun kanker binnen een jaar de kop weer opsteekt, halveert na een behandeling met Herceptin, vergeleken met gebruikelijke therapie.

Het is een belangrijke uitbreiding voor de toepassing van dit moderne maar peperdure middel dat alleen werkt tegen tumoren die het eiwit HER2 maken. Dat is het geval bij eenvijfde of eenderde van de borstkankers.

Herceptin is tot nu toe alleen beschikbaar voor vrouwen met borstkanker die andere vormen van chemotherapie al hebben geprobeerd. En die – in feite – uitbehandeld zijn. En dan is het nog mondjesmaat beschikbaar, althans in Nederland. Herceptin hoort in Nederland bij een groep medicijnen die alleen in ziekenhuizen worden voorgeschreven en die voor sommige ziekenhuizen onbetaalbaar zijn, naar het oordeel van veel ziekenhuisbesturen. Vanaf 1 januari krijgen ziekenhuizen die medicijnen voor 75 procent vergoed. Het gekrakeel leidde tot de term postcodegeneeskunde: in sommige delen van Nederland krijgen patiënten wel Herceptin, in andere niet.

Het goede nieuws over de halvering kankers door Herceptin werd in mei bekend gemaakt op een groot Amerikaans oncologencongres. En het rumoert sindsdien door media, wachtkamers en internet. Het rumoer is gebaseerd op voorlopige resultaten van een groot onderzoek (de HERA-trial) onder ruim 5.000 vrouwen in 39 landen. Het ging om het lot na één jaar van 3.400 HERA-deelneemsters.

Hoe verging het die 3.400? Zij waren geopereerd, waren bestraald en hadden tijdens de bestraling aanvullende chemotherapie gehad. Daarna kreeg de ongeveer helft regelmatig Herceptin. En de anderen kregen dat niet. Andere chemotherapie was toegestaan. Hoe was de situatie een jaar later?

Een kankerdeskundige spreekt van `exciting results' en van een `milestone in the treatment of breast cancer', in een Brits persbericht van fabrikant Roche. In werkelijkheid kregen 112 van de 1677 vrouwen die Herceptin weer last van hun kanker. In de groep die geen Herceptin kreeg waren het er 204 van de 1736, dus bijna tweemaal zo veel. Maar ongeveer 1500 vrouwen in beide groepen hadden na een jaar nergens last van. In de groep die Herceptin kreeg gingen zes vrouwen dood. In de groep die géén Herceptin kreeg waren het er drie. En 143 vrouwen die Herceptin kregen stopten de behandeling vanwege de bijwerkingen. Herceptin is ook giftig voor de hartspier. Een achttal vrouwen die Herceptin kregen hadden na een jaar matig tot ernstig hartfalen. Hun hart pompt niet goed meer. Conclusie: bijna 1600 vrouwen staan bloot aan de kans op flinke bijwerkingen om bij 100 van hen binnen een jaar een snelle uitzaaiing te voorkomen. Wat gebeurt er in de jaren daarna? Je zou toch liever eerst willen weten hoe groot eigenlijk de kans is dat de kanker opnieuw de kop op steekt?