Virus van 1918-griep is herbouwd

Het virus dat in 1918 de wereldwijde epidemie van Spaanse griep veroorzaakte, is opnieuw gemaakt door Amerikaanse genetici. Ze laten zien dat meerdere virusgenen bijdragen aan de agressiviteit ervan.

Er is niet één gen aan te wijzen dat bepaalt waarom de Spaanse griep zoveel slachtoffers eiste. Dat is een belangrijke conclusie van onderzoek met de gereconstrueerde versie van het Spaanse-griepvirus, dat het wetenschappelijk tijdschrift Science vandaag vervroegd publiceert op zijn website www.sciencemag.org. Nog niet duidelijk is welke genmutaties precies tot de hoge virulentie leiden. Dit is een cruciale vraag in het grieponderzoek.

Een genetische analyse die vandaag in het wetenschappelijk tijdschrift Nature bevestigt wel eerdere conclusies dat de Spaanse griep van alle menselijke griepvirussen de variant is die het meest op vogelgriep lijkt. Dit voedt het idee dat een gemuteerd vogelgriepvirus uiteindelijk opnieuw een pandemie onder mensen zal veroorzaken.

Sinds eind jaren negentig werken Amerikaanse onderzoekers van het Center for Disease Control and Prevention aan de opheldering van de genetische code van het griepvirus dat tussen 1918 en 1921 naar schatting 20 tot 40 miljoen slachtoffers maakte. Ze gebruikten daarvoor bewaard gebleven longweefsel van Amerikaanse soldaten die destijds aan de ziekte ten prooi waren gevallen, en van weefsel van een slachtoffer dat in de permafrost van Alaska bewaard was gebleven.

Op basis van die genetische code, die uit acht fragmenten bestaat met elk één of twee genen, bouwden de Amerikanen het virus opnieuw op. De code van de laatste drie fragmenten publiceerden de onderzoekers vandaag tegelijk met hun Science-artikel in het wetenschappelijk tijdschrift Nature.

Het werkzame Spaanse-griepvirus blijkt erg agressief: het doodt zowel muizen als kippenembryo's en groeit snel in menselijk longweefsel. Om uit te zoeken welke genen daarvoor verantwoordelijk zijn, bouwden de Amerikanen ook verschillende virussen die één, twee of vijf of zeven fragmenten van de Spaanse griep bevatten, in verschillende combinaties.

Het HA-gen blijkt belangrijk; dat gen verzorgt de infectie van gastheercellen. Ook de drie genen die verantwoordelijk zijn voor de vermenigvuldiging van het virus dragen eraan bij.

Andere Amerikaanse onderzoekers publiceerden in Nature de eerste resultaten van een project waarin momenteel de genetische samenstelling bepaald wordt van duizenden varianten van het griepvirus.