`Ik ben geen filosoof, want ik doe hele gewone dingen'

De Duitser Herbert Neumann (52) is teruggekeerd in de Nederlandse voetbalcompetitie. De oud-trainer van Vitesse en NAC is nu coach van het Venlose VVV, dat onder zijn leiding gedeeld koploper in de eerste divisie is.

Herbert Neumann is geen Schopenhauer, Descartes of Spinoza. Dat is, na een voorzichtige trek van zijn eerste sigaret, zijn conclusie na een scherpe analyse van de Nederlandse pers. Neumann, zittend in de persruimte van stadion De Koel van VVV: ,,Ik vind het soms onzinnig om te lezen hoe men kennelijk naar mij kijkt. Alleen omdat ik graag nadenk over mijn antwoorden en zaken vanuit diverse invalshoeken benader, word ik afgeschilderd als filosoof. Daar kan ik weinig mee, daarom reageer ik ook liever niet meer op andere personen uit de voetballerij. Ik mag graag een boek lezen, maar dan ben ik toch niet meteen een professor of hoogleraar? Ik ben een voetbaltrainer die naast zijn werk hele gewone dingen doet'', zegt Neumann in bijna vloeiend Nederlands.

Na vijf jaar is hij teruggekeerd in de voetballerij. In Nederland was hij met wisselend succes werkzaam bij NAC en Vitesse (twee periodes), terwijl hij voortijdig moest vertrekken bij het Belgische Anderlecht en het Turkse Istanbulspor. En ook zijn eerste werkgever, FC Zürich, verliet hij allerminst met stille trom. ,,Leuk is anders, maar ontslagen worden hoort bij de voetballerij. Hired to be fired? Misschien wel, een trainer is maar een passant. Je kunt je als coach nog zó goed voorbereiden op een club, soms is het gewoon beter te vertrekken. Vergelijk het met een relatie: je wordt verliefd op een meisje, maar na twee maanden voel je niet meer zoveel voor haar. Jammer, maar je moet verder.''

Na zijn mislukte rentree in 1999 bij Vitesse meed Neumann, die als centrale middenvelder ooit één interland voor de Duitse nationale ploeg speelde, opzichtig de schijnwerpers van de voetballerij. ,,Ik wilde even verlost zijn van de druk die het trainersbestaan met zich meebrengt, mijn geest tot rust laten komen. Ik heb de afgelopen jaren scoutingswerkzaamheden verricht voor diverse clubs, en bovendien veel gereisd. Ik bezocht over de hele wereld trainingen, in de verwachting daar iets van op te steken. Ik ben bij Ottmar Hitzfeld op bezoek geweest om te kijken hoe hij Bayern München leidde, ik heb oefensessies gezien van Jupp Heynckes bij Benfica en van Fabio Capello bij Juventus. Ik stelde mezelf vragen als: `hoe gaan zij met hun elftal om?' en `hoe kanaliseren ze alle media-aandacht?' Het waren leerzame jaren, min of meer ook een ontdekkingstocht naar mezelf.''

Neumann overwon tevens enkele privé-problemen en is zijn geboortestad Keulen, waar hij successen vierde bij de plaatselijke 1. FC Köln, trouw gebleven. Aan het einde van het vorige seizoen zocht VVV, verrast na het plotselinge vertrek van coach Adrie Koster, contact met hem. ,,VVV was er snel bij, technisch directeur Earnest Stewart, die onder mij nog bij NAC speelde, had gehoord dat ik zo langzaam het trainersschap weer ambieerde. Los daarvan moet je realistisch zijn: als je er vijf jaar uit bent geweest, zal Real Madrid niet meteen op de stoep staan. Dat doet echter niets af aan de aantrekkingskracht van VVV. Ik heb goede gesprekken gehad met de club, bovendien had VVV al een prima elftal. Tevens is Venlo niet ver verwijderd van mijn woonplaats Keulen, waar ook mijn kinderen verblijven.''

Zo grillig als zijn trainersloopbaan verloopt, zo grillig was Neumanns carrière als speler. Het eeuwige talent bleef bij 1. FC Köln altijd in de schaduw staan van vedette Wolfgang Overath. Er werd van Neumann beweerd dat hij teveel genoot van het mondaine leven, niet hard genoeg trainde en zich te veel bezig hield met zijn uiterlijk. Hij speelde nog voor clubs in Griekenland, Italië en Zwitserland, waarna hij trainer werd. Zijn grote voorbeeld was Hennes Weisweiler, de coach waarmee hij bij Keulen landskampioen en drievoudig bekerwinnaar werd.

,,Weisweiler wist zóveel van voetbal dat elke speler alles van hem aannam. Hij had overal een antwoord op. Die man at en dronk voetbal. Bovendien was hij leergierig. Niet zelden ging hij op studiereis naar Engeland of Italië om zich bij te laten praten over nieuwe tactische systemen of manieren om een uitgebalanceerd voedingspatroon voor voetballers te ontwikkelen.''

Neumann weet niet of hij net zo bezeten van voetbal wil zijn als Weisweiler. ,,Vooropgesteld: het grootste deel van mijn leven heeft volledig in het teken van voetbal gestaan. Weisweiler was echter dermate betrokken bij het spelletje, dat het zijn privé-leven overschaduwde. Ik weet nu: voetbal is belangrijk, maar andere zaken behoeven ook aandacht. Natuurlijk ben ik dagelijks veel met voetbal bezig, maar ik kan nu ook ontspannen naar de televisie kijken of lezen. Dat was vroeger minder het geval.''

Ofschoon Neumann bij VVV realistisch en resultaatgericht voetbal propageert – ,,een volstrekt andere benadering dan de Nederlandse'' – kan hij genieten van de opportunistische opvattingen en risicovolle selectiemethoden van vakgenoten als Marco van Basten en Jürgen Klinsmann. ,,Bij zowel de Nederlandse als Duitse ploeg tonen zij Mut zum Risiko'', verwijst Herbert Neumann naar zijn moedertaal. ,,Hopelijk wordt hun moedige selectiebeleid beloond. Klinsmann geeft veel jonge Duitse spelers een kans, terwijl Van Basten volstrekt zijn eigen koers vaart. Ze zijn anders dan de anderen, dat spreekt mij wel aan. Echte toppers zijn altijd buitenbeentjes.''