`Filmfonds betuttelt producenten'

Speelfilmproducenten hebben geen vertrouwen meer in de leiding van het Filmfonds. ,,Het Fonds stelt zichzelf als instituut te veel centraal en niet de film.''

De belangrijkste Nederlandse speelfilmproducenten, verenigd in de NVS, hebben het vertrouwen opgezegd in de directie van hun belangrijkste subsidiegever, het Nederlands Fonds voor de Film. Van Hans Dijkstal, voorzitter van het Fondsbestuur, hebben de producenten de toezegging afgedwongen dat een gezamenlijke commissie gaat bekijken hoe de werkwijze van het Fonds kan worden verbeterd. Carolien Croon, directeur van de NVS, heeft vandaag het Fondsbestuur laten weten dat haar vereniging wil deelnemen aan zo'n commissie, ,,mits die werkt onder een onafhankelijke voorzitter''.

Waarom hebben de producenten geen vertrouwen meer in de Fondsdirectie?

,,Het Fonds bemoeit zich te veel met het werk van de producent, maar legt daarbij een totaal gebrek aan visie op het filmbeleid aan de dag. In de afgelopen drie jaar heeft het Fonds allerlei taken naar zich toe getrokken, waarbij de producent enorm wordt betutteld. In alle fasen van een speelfilm bemoeit een Fondsfunctionaris zich ermee. Ze willen in een te vroeg stadium veel te gedetailleerde wijzigingen aanbrengen in het budget. Ze komen met suggesties voor de rolbezetting. Ze willen mee-bepalen wanneer een film in de bioscoop komt. Allemaal zaken waar een producent expertise in heeft. En is de Nederlandse film er de afgelopen jaren beter van geworden?''

Zijn dat dictaten van het Fonds aan de producent? Als je die en die acteur niet neemt, krijg je van ons geen geld?

,,Ik ga niet op individuele projecten in, maar het zijn vergaande adviezen en er ligt volgens mijn leden behoorlijk wat druk op.''

Je zou denken dat het Fonds dit doet om de situatie van de Nederlandse film te verbeteren.

,,Maar ze gaan daarmee voorbij aan de expertise van producenten. Als het Fonds problemen signaleert in de sector, laat men dan met ons spreken over de oplossing. Nu zien we dat het Fonds met allerlei ad hoc maatregelen komt: een project voor de productie van relatief goedkope remakes, de benoeming van een artistiek adviseur, de toekenning van geld aan tien interessante makers, projecten als De Oversteek voor artistiek waardevolle, zogenoemde auteursfilms. Allemaal ideeën die de Fondsdirectie van bovenaf aan de sector oplegt. Het Fonds stelt zichzelf als instituut te veel centraal in plaats van de film. Wij willen het Fonds niet overnemen, we willen meepraten over hun beleid.''

Het klinkt lofwaardig: geld voor interessante makers, speciale projecten voor filmauteurs.

,,Elke steun aan de auteursfilm juichen wij toe, maar dit zijn cosmetische maatregelen die de werkelijke problemen onopgelost laten. Het Fonds steekt te veel energie in projectjes en doet te weinig aan de structurele problemen. Die zitten niet bij de ontwikkeling van projecten, maar bij de realisering. Makers moeten langs vele subsidieloketten, waarbij iedere afwijzing het einde van de film kan betekenen. Er is mede daardoor een schrijnend gebrek aan continuïteit. Voor een goede regisseur in Nederland drie films heeft gemaakt, is-ie gemiddeld vijftien jaar verder. Daar moet het Fonds scherpere keuzes maken en dan maar af en toe het risico lopen dat een film van een interessante maker mislukt, in plaats van te blijven sleutelen aan een in hun ogen onvolkomen scenario.''

Uw vereniging heeft de afgelopen jaren vooral van zich laten horen in een lobby voor fiscale steun voor publieksfilms. Is die belangstelling voor de artistieke film nieuw?

,,De lobby voor de fiscale steun heeft de hele sector en ons voorop heel veel energie gekost. In de loop van dat proces is de auteursfilm aandacht tekort gekomen. Wij hebben intern gezegd: als we de politieke steun voor de publieksfilm binnen hebben, gaan we ons richten op de auteursfilm.''

U heeft het vertrouwen in Fondsdirecteur Toine Berbers opgezegd, maar straks moet u met hem samen in een commissie gaan zitten om over de toekomst van het Fonds te praten. Dat klinkt ongemakkelijk.

,,Wij willen samen tot een visie komen waar de Nederlandse film over vijf en over tien jaar moet staan. Producenten en Fondsmedewerkers moeten het daar over eens kunnen worden. Wij hebben verschillende ideeën waarover we graag met het Fonds willen discussiëren.''

Heeft Fondsvoorzitter Dijkstal u niet gevraagd eerst dat opzeggen van vertrouwen van tafel te halen?

,,Nee.''