Democraten

Het Nationale Toneel brengt Democraten (2003) van de Britse schrijver Michael Frayn, over de charismatische West-Duitse bondskanselier Willy Brandt die in 1974 ten val kwam nadat zijn persoonlijke assistent Günter Guillaume bleek te spioneren Oost-Duitsland. Je zou een stuk verwachten over vriendenverraad, maar dat vond Frayn blijkbaar te voor de hand liggend. Guillaume is in dit toneelstuk écht een toegewijde vriend van Brandt. De effecten van zijn spionage zien we niet, behalve dat zijn rapporten ertoe leiden dat Oost-Duitsland vertrouwen krijgt in Willy Brandt, wat gunstig is voor diens Ostpolitik: toenadering tussen de twee onverzoenlijke Duitslanden. Zelfs in zijn spionage is Guillaume dus een onmisbare steun voor Brandt.

Volgens Frayn beschouwt Brandt de spionage ook niet als verraad: als hij verneemt dat zijn assistent mogelijk een spion is, zoekt hij juist toenadering tot hem. De grijze gehaktbal die Guillaume tot dan toe voor hem was, krijgt ineens een interessant trekje, een geheim, een tweede gezicht. Dat zijn ook precies de karaktertrekken waardoor Brandt zichzelf in Guillaume herkent. Hij nodigt hem zelfs uit om samen met de gezinnen op vakantie te gaan. Het echte verraad komt van elders: uit Brandts eigen partij, de SDP, waar iedereen wel een reden heeft om aan zijn stoelpoten te zagen.

7-9 okt en 17-19 okt Den Haag, schouwburg. 12 okt Utrecht, schouwburg. 14 okt Hoorn, Park. Tournee t/m 23 dec. Inl 0900-3456789; www.nationaletoneel.nl