Autocoureur wil grotere verkeersveiligheid

Europa wil het aantal verkeersdoden halveren. Voormalig autocoureur en europarlementariër Vatanen vindt dat de EU kan helpen bij de handhaving van verkeersregels.

Verkeersveiligheid, erkent Ari Vatanen, is geen politieke prioriteit. Dat zou het volgens hem wel zijn als iedere Europese premier of regeringsleider een familielid zou verliezen door een verkeersongeval. ,,En als niet iedereen zou denken: een verkeersongeluk, dat overkomt mij niet.''

De europarlementariër presenteerde vorige week een rapport over verkeersveiligheid aan zijn collega`s, die massaal instemden met de meeste conclusies. Dagelijks komen in de Europese Unie gemiddeld 140 mensen om het leven door verkeersongevallen: een vliegramp per dag'', zegt Vatanen. Zelf was hij als achtjarig jongetje betrokken bij het auto-ongeluk dat zijn vader het leven kostte. ,,Ik zie hem nog over het stuur gebogen liggen'', vertelde hij het europarlement in een emotionele toespraak.

Ondanks de traumatische ervaring uit zijn jeugd werd Vatanen (53) later een succesvol autocoureur. In 1981 behaalde hij het wereldkampioenschap rallyrijden. Vatanen mag zich met recht Europees politicus noemen. Tot vorig jaar vertegenwoordigde hij de kiezers uit zijn geboorteland Finland. Sinds 2004 is hij afgevaardigde namens een Frans kiesdistrict voor de conservatieve partij van president Chirac.

Doelstelling van het verkeersveiligheidsbeleid van het Europees Parlement, dat aanbevelingen kan doen aan de Europese Commissie, is een halvering in 2010 van de meer dan 40.000 verkeersdoden die jaarlijks in EU te betreuren zijn. Centraal in de opvatting van rapporteur Vatanen over dit onderwerp is handhaving van bestaande verkeersregels. In die zin adviseerde hij ook president Chirac. De daarop volgende inzet van verkeerscamera's tegen hardrijders heeft in Frankrijk geleid tot een spectaculaire daling van het aantal verkeersslachtoffers: 32 procent in 2003.

,,In het verkeer is er geen ruimte voor individuele vrijheden'', stelt Vatanen. Maar ook de voormalig rallykampioen heeft het niet altijd gemakkelijk met ge- en verboden op de weg, zo geeft hij toe. ,,Ik rijd ook wel eens harder dan is toegestaan – midden in de nacht op een verlaten weg.'' Maar als zich langs die weg een politiepatrouille heeft geposteerd voor het nachtelijk handhaven van de regels, zoals kennelijk in Finland nog wel eens wil gebeuren, dan ziet Vatanen dat vooral als ,,het lastigvallen'' van de weggebruiker. ,,Dat gaat te ver.''

Het aantal verkeersdoden in de Unie mag dan `onacceptabel' hoog zijn, de tendens is dalende in vrijwel alle landen. Nederland is geen uitzondering, zo blijkt uit recente CBS-cijfers over de eerste zes maanden van dit jaar: 368 doden. Dat is een daling van 16 ten opzichte van het eerste halfjaar 2004 en van 149 in vergelijking met dezelfde periode in 2003.

Over de langere termijn bekeken zijn in Groot-Brittannië de ontwikkelingen spectaculair, zegt Vatanen. ,,Van een land waar in de jaren zeventig rijden met een slok op was geaccepteerd veranderde het in een land met een van de laagste aantallen verkeersdoden in Europa.''

Maar binnen de Unie zijn de verschillen groot. Vooral de Baltische staten doen het niet goed. Volgens de door de Europese Commissie gebruikte rekeneenheid van aantallen doden per miljoen inwoners vielen er in veiligheidskampioen Malta in 2003 41 verkeersdoden. Maar in Letland waren dat er 210, in Litouwen 204. Ook het Portugese cijfer van 150 doden is hoog in vergelijking met het EU-gemiddelde van 103.

Vatanen wijt de hoge cijfers in de Baltische landen en Portugal aan de combinatie van de sterke verbetering in de afgelopen jaren van zowel infrastructuur als welvaart: met dure auto's hardrijden op snelwegen – dikwijls aangelegd met steun van de EU.

Vatanen wil desondanks niets weten van kritiek op auto's of wegen. ,,Ik ben een advocaat van vooruitgang, dus van auto's. Auto's zijn fantastisch'', zegt de europarlementariër tijdens een gesprek in zijn Brusselse kantoor dat kortstondig wordt onderbroken door de komst van een tweetal lobbyisten van Honda.

Vatananen ziet juist in verbetering van de weginfrastructuur een van de mogelijkheden om het aantal verkeersdoden naar beneden te brengen. Daarvoor is geld nodig dat volgens Vatanen nu ten onrechte grotendeels naar verbetering van het Europese spoorwegnet gaat.

Het europarlement ging vorige week ook akkoord met het harmoniseren van de verkeersborden in de Europese Unie en heeft de Europese Commissie gevraagd hiernaar een onderzoek te verrichten. Vatanen haalt de schouders op bij dit onderwerp. ,,In de strijd voor meer verkeersveiligheid is harmonisering van de borden vooral een symbool van de Europese eenheid. Het probleem is meer dat we de borden niet respecteren. Vijftig is overal vijftig en niet tachtig.''

Bovendien hebben de meeste verkeersdeelnemers alleen te maken met de borden in hun eigen land, zegt Vatanen. ,,Verkeer speelt zich vooral lokaal af en niet tussen lidstaten onderling''. Is er dan wel een Europese rol bij verkeersveiligheid? Vatanen: ,,Het gaat hier om het redden van levens. Als Europa daar aan kan bijdragen, dan moet dat ook gebeuren. Want het leven is prachtig, maar kwetsbaar''.