Weer terug in de collegebanken

De meeste vluchtelingen kunnen in Nederland niet hun oude beroep oppakken. Een enkeling lukt het. Deel 2 van een serie. Van het leger naar een verpleeghuis.

Mevrouw A. is ontevreden. Ze is verlamd en wil weten waarom ze 's nachts niet op haar rechterzij wordt gelegd door de zuster. Arts Boris Zhemoitin luistert naar de klachten en probeert haar met tact duidelijk te maken dat ze wél wordt omgedraaid, maar dat de hele tijd op haar rechterzij liggen slecht voor haar is. Daar krijgt ze doorligplekken van.

,,Ze vindt dat ze niet goed behandeld wordt'', zegt Zhemoitin even later. ,,Dat komt veel voor. Ze willen dat wij de pijn wegnemen. Maar dat kunnen we niet altijd. Pijn is het signaal dat het lichaam iets mankeert. Wij zijn tevreden als de pijn niet erger wordt.''

Zhemoitin (39) is bezig aan zijn rondje door verpleegtehuis De Cromhoff in Enschede.

Twintig jaar geleden begon hij zijn loopbaan als arts, in het Rode Leger. Hij was gelegerd in Gorki, een van de belangrijkste militair-industriële centra van de Sovjet-Unie, en daarom streng verboden gebied voor buitenlanders. Tegenwoordig heet het weer als vanouds Nizjni Novgorod.

Een vlucht uit de hel – zo omschrijft Zhemoitin zijn emigratie naar Nederland als vluchteling, tien jaar geleden. Hij wil er niet over in detail treden, maar omschrijft het leven in de Sovjet-Unie als ,,vreselijk''. Tijdens de Jeltsin-jaren kwam er democratie, maar hij ervoer de samenleving nog altijd als even autoritair. ,,Ik zag daar geen toekomst meer voor mezelf, als arts en als mens.''

Dat hij in Nederland belandde, was min of meer toevallig. ,,Voor onze generatie bestond er maar één woord: het Westen.'' Zhemoitin kwam in een asielzoekerscentrum terecht, waar hij drie jaar verbleef. Hij hunkerde naar contact met de Nederlandse samenleving, en wilde zijn beroep weer zo snel mogelijk oppakken. Maar zijn Russische artsendiploma's waren hier ongeldig, hij zou opnieuw moeten studeren. Voor studiefinanciering kwam hij echter niet in aanmerking en zelf bezat hij weinig geld. ,,Bij alle instanties kreeg ik hetzelfde antwoord: wij kunnen niets voor u doen.''

Het dreef hem bijna tot wanhoop. ,,Je krijgt geen baan omdat je niet geïntegreerd bent in de Nederlandse samenleving. Maar hoe moet je integreren als je niets mag?'' Hij doorbrak de vicieuze cirkel met vrijwillerswerk in Enschede. Via de organisatie Vluchtelingenwerk Enschede kwam hij in contact met het UAF, een stichting die hogeropgeleide vluchtelingen ondersteunt. Zhemoitin kan deze organisatie niet genoeg prijzen. ,,Mag ik een kop voor het artikel bedenken? Zonder het UAF had ik het nooit gered.'' Het UAF betaalde zijn studie aan de universiteit in Groningen, waar hij als ervaren arts met twintigjarigen in de collegebanken zat, en stond hem bij met advies.

Nu, tien jaar later, is hij verpleeghuisarts. Op 25 augustus haalde hij zijn bul en op 1 september trad hij in dienst bij De Cromhoff. Hij begeleidt patiënten bij langdurige revalidatie (beroerten), maar ook bij kortdurende (heupbreuken). Wie hem door de gangen ziet lopen, links en rechts pratend met de verpleegsters en bij de patiënten informerend naar de gezondheid, zou denken dat hij hier al jaren werkt. Zijn duidelijk hoorbare Russische accent –`niveau' klinkt een beetje als `njiewoh' – staat een goede verstandhouding en wederzijds begrip geenszins in de weg. Daarom vindt hij het zo jammer dat veel buitenlandse studenten bang zijn voor het werken met Nederlandse ouderen, vanwege vermeende vijandigheid tegenover buitenlanders. Daarvan heeft hij nooit iets gemerkt. ,,Als je maar goed contact hebt met je patiënten. En daarin is gevoel heel belangrijk. Gevoel overstijgt landen en talen.''

Dit is het tweede deel van een serie over vluchtelingen en hun baan in Nederland. Volgende week: een juridisch medewerker.