Topalov meesterlijk op alle fronten

Onstuitbaar blijft de Bulgaar Veselin Topalov voortrazen in het wereldkampioenschap schaken in San Luis. Met 5,5 punt uit zes partijen staat hij twee punten voor op zijn naaste concurrenten Anand en Svidler. Alleen Anand wist tot nu toe met remise tegen hem te ontsnappen, en dat nog met veel geluk.

Er worden vergelijkingen gemaakt met het overwicht dat Kasparov, Fischer en in een ver verleden Aljechin in hun beste tijd hadden. Kasparov zei over Topalovs optreden in dit wereldkampioenschap: ,,Hij speelt schaak.'' Het was of hij met deze simpele formule zijn zegen aan zijn opvolger gaf.

Een van de deelnemers – zijn naam werd niet onthuld – diende gisteren een protest in omdat Topalov steeds aan dezelfde tafel mocht zitten. Dacht hij soms dat Topalov daar een hypnotiseermachine had gemonteerd? We wanen ons bijna terug in 1972 bij de match Fischer-Spasski, toen de Sovjetdelegatie de stoel van Fischer liet onderzoeken op breinverlammende straling of chemicaliën. Het protest in San Luis werd niet gehonoreerd.

Op alle wapens toont Topalov zich een meester. Hij komt met verrassende nieuwe zetten in de opening, speelt het middenspel ambitieus en energiek en is alert en nauwkeurig in het eindspel. Maandag verraste hij Peter Svidler met zwart al op de 15de zet met een stukoffer. Hij had het niet zelf bedacht, want het was tegen zijn secondant Ivan Tsjeparinov al eens gespeeld door een vrij onbekende Spanjaard, maar hij had wel nieuwe finesses ontdekt.

Svidler kwam voorlopig met de schrik vrij doordat hij een ongeveer gelijk eindspel kon bereiken, maar het had hem tijd gekost die hij later hard nodig had. Op dat moment stond Svidler op de ranglijst slechts een half punt achter op Topalov. Je zou denken dat een remise Topalov niet slecht uit zou komen, want daarmee zou hij de eerste plaats behouden.

Maar Topalov is uit ander hout gesneden. Hij ging de remise die hem door een zetherhaling werd aangeboden uit de weg en haalde na een paar vergissingen van Svidler het punt binnen.

Gisteren liet Topalov zien dat hij niet alleen met avontuurlijke stukoffers kan winnen, maar ook met voorzichtig spel. Tegen Judit Polgar verdedigde hij zich met de openingvariant die bekendstaat als de Berlijnse Muur. Drie jaar geleden had Kasparov in een rapidpartij in Moskou ook eens gedacht dat dit tegen de aanvalsspeler Polgar een geschikte keuze was, maar dat werd net de enige partij die hij in zijn leven van haar verloor.

Zoals motten vrijwillig op een stralend licht afkomen en daar verbranden, zo hielp Polgar zichzelf gisteren om zeep met een voorbarige en verzwakkende actie op de koningsvleugel. Een paar zetten later had Topalov een pion te pakken en was hij alweer op weg naar zijn vijfde overwinning.

Alle andere partijen van de afgelopen twee rondes eindigden in remise. Er werd wel hard gevochten, maar het is nu eenmaal normaal dat deze reuzen elkaar niet makkelijk beentje kunnen lichten, als ze geen Topalov zijn.

Svidler-Topalov, vijfde ronde

1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 a6 6. Le3 Pg4 7. Lg5 h6 8. Lh4 g5 9. Lg3 Lg7 10. h3 Pe5 11. Pf5 Lxf5 12. exf5 Pbc6 13. Pd5 e6 Eerder in dit WK verloor Anand met zwart vanuit deze stelling van Kasimdzjanov. Topalov heeft echter iets bijzonder voorbereid. 14. Pe3 Da5+ 15. c3 (zie diagram) 15...Pf3+ Dit stukoffer kreeg Topalovs secondant Tsjeparinov eens voorgezet door de Spanjaard Iberra. Die deed het later niet goed en verloor, maar Tsjeparinov en Topalov moeten gezien hebben dat zijn idee toch correct was. 16. Dxf3 Lxc3+ 17. Kd1 Da4+ 18. Pc2 Na 18. Kc1 Lxb2+ 19. Kxb2 Db4+ 20. Kc1 Pd4 21. Dd1 heeft zwart minstens eeuwig schaak. 18...Lxb2 19. fxe6 fxe6 20. Db3 Dxb3 21. axb3 Lxa1 22. Pxa1 Ke7 23. Ld3 Tac8 Na het stormachtige openingsgevecht is een ongeveer gelijk eindspel ontstaan. 24. Te1 Pd4 25. f3 Tc3 26. Kd2 Thc8 27. Tb1 T3c5 28. b4 Td5 29. Lf2 Kd7 30. Le3 Pf5 31. Lf2 Ph4 Geen zetherhaling, Topalov speelt op winst. 32. Lxh4 gxh4 33. Pc2 h5 34. Te1 Tg8 35. Kc3 Hiermee begint wit het zich moeilijk te maken. Hij hoopt op 35...Txg2 Pe3. 35...a5 36. Lc4 En dit is een ernstige fout waarna wit in groot nadeel komt. 36...Tc8 37. Pe3 Tb5 38. Kd3 Txb4 39. Lxe6+ Kxe6 40. Pc2+ Kd5 41. Pxb4+ axb4 42. Te7 b5 Het toreneindspel is verloren voor wit. 43. Th7 Tc3+ 44. Kd2 Tc4 Wit gaf op.