Onderzoek oorlogsverleden P.J. Meertens

De Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen (KNAW) laat onderzoek doen naar het oorlogsverleden van volkskundige P.J. Meertens. Bij het instituut dat zijn naam draagt maakt niemand zich zorgen. ,,De letters staan nog fier bovenop het gebouw.''

Deze zomer heeft W. Levelt, inmiddels oud-president van de KNAW, opdracht gegeven tot een onderzoek naar het oorlogsverleden van volkskundige P.J Meertens. De driekoppige commissie die het onderzoek doet,wordt geleid door emeritus hoogleraar prof. H.W. von der Dunk.

Aanleiding voor het onderzoek was een brief die socioloog en historicus Hans Derks aan de KNAW heeft gestuurd. In deze brief attendeerde hij de KNAW erop dat Meertens - naamgever van het Meertens Instituut voor onderzoek en documentatie van de Nederlandse taal en cultuur - in de Tweede Wereldoorlog nauw contact had met de bezetter, en met name de SS.

Derks is tevreden met het feit dat de KNAW actie ondernomen heeft. ,,In mijn in 1999 verschenen boek Deutsche Westforschung.Ideologie und Praxis im 20.Jahrhundert belicht ik de medewerking van wetenschappers aan de expansie naar het westen van het Derde Rijk. De volkskunde, het vakgebied van Meertens, mocht zich verheugen in de warme belangstelling van de bezetter. Uit archiefmateriaal blijkt dat Meertens en zijn baas Jan de Vries nauw contact hadden met de SS. Dat contact ging verder dan wat nu eenmaal onvermijdelijk was in oorlogstijd.''

Waarom het zes jaar geduurd heeft voordat op zijn onthullingen een officieel onderzoek volgt, weet Derks wel. ,,Bij het Meertens Instituut probeert men deze zaak onder het tapijt te vegen. Toen het oorlogsverleden van Jan Campert begin dit jaar in het nieuws kwam, dacht ik dat het goed zou zijn als ook de KNAW onderzoek deed naar de levensloop van de naamgever van een van haar instituten.''

Directeur Hans Bennis van het Meertens Instituut maakt zich geen zorgen over de uitkomst van het speurwerk van Von der Dunk. ,,Ik vind het ook prima dat Meertens' handelen nu onderzocht wordt. Dan zijn we straks definitief van alle beschuldigingen verlost.''

Bennis bestrijdt niet dat Meertens contact had met Duitse functionarissen. ,,Dat gold voor de meeste mensen in de hogere lagen van de samenleving. Als we daar moeilijk over gaan doen, kunnen we iedereen wel gaan aanklagen.''

Over de motieven achter de beschuldigingen van Derks kan hij kort zijn. ,,Het gaat hier om een rancuneuze meneer die graag wat aandacht wil voor zijn onderzoek. Wat mij betreft staan de letters van Meertens' naam nog fier boven het gebouw.''