Nobelprijs schone chemie

De Nobelprijs voor de scheikunde is vanmorgen toegekend aan de Fransman Yves Chauvin (74) en de Amerikanen Robert Grubbs (63) en Richard Schrock (60). Zij krijgen ieder eenderde van de prijs van bijna 1,1 miljoen euro, voor de ontdekking en ontwikkeling van snellere, eenvoudiger en milieuvriendelijker reacties in de industriële organische scheikunde. Hun techniek (de metathesis) vindt al ruim toepassing bij de productie van medicijnen en geavanceerde kunststoffen.

Metathesis betekent `verander van positie'. En dat is precies wat er gebeurt bij een metathesisreactie in de organische scheikunde. De organische chemie werkt met molecuulskeletten van aan elkaar gekoppelde koolstofatomen, zoals ze van nature in olie en levende organismen voorkomen.

De Fransman Chauvin, die werkt aan het Institut Français du Pétrole, verklaarde in 1971 hoe een bepaald type binding tussen koolstofatomen (de dubbele binding) in één reactiestap in twee helften wordt gesplitst, waarna de brokstukken op een andere manier weer aan elkaar vast komen te zitten. Grubbs en Schrock ontwikkelden in de jaren negentig aan Amerikaanse technologie-instituten (Caltech en MIT) de onontbeerlijke metaalkatalysatoren die een milieuvriendelijke metathesisreactie mogelijk maken.