`Dit stelsel verdient een kans'

Nederlandse verzekeraars krijgen in het nieuwe zorgstelsel staatssteun. Neelie Kroes houdt in de gaten of de steun van 15 miljard euro terecht is.

Over 87 dagen moeten alle Nederlanders zich verzekeren bij private zorgverzekeraars. Het risico bestaat dat verzekeraars prijsafspraken gaan maken en de markt onderling proberen te verdelen. De Nederlandse Euro-commissaris Neelie Kroes (Mededinging, VVD) houdt de invoering van het nieuwe zorgstelsel daarom scherp in de gaten. ,,Ik moet erop toezien dat de zorgverzekeringsmarkt, voor zover de Nederlandse regering heeft besloten deze commercieel te organiseren, gezond is en blijft'', zei Kroes gisteren op een bijeenkomst van koepelorganisatie Zorgverzekeraars Nederland.

Een jaar eerder maande het hoofd van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), Pieter Kalbfleisch, dezelfde zorgverzekeraars het verbod op kartels te eerbiedigen en om geen misbruik te maken van machtsposities. Kroes bracht die woorden in herinnering: ,,Ik ben het geheel met hem eens. U moet naar mijn en zijn woorden luisteren. Anders heeft u een probleem.''

De liberale commissaris Kroes controleert ook het Europese verbod op staatssteun. Bij uitzondering heeft Brussel staatssteun aan Nederlandse zorgverzekeraars goedgekeurd om de overgang naar het nieuwe zorgstelsel mogelijk te maken. Verzekeraars vervullen straks zowel een commerciële als een door de overheid opgelegde sociale functie. Zij mogen niemand weigeren en krijgen daarvoor van staatswege compensatie. Die steun komt neer op 15 miljard euro, te verdelen onder vijf grote en circa 25 kleinere zorgverzekeraars (het `vereveningsstelsel'). Na afloop van haar strenge woorden aan zorgverzekeraars, licht Kroes desgevraagd in Den Haag nog een aantal onduidelijkheden toe.

Brussel is voorwaardelijk akkoord met de Nederlandse staatssteun, omdat verzekeraars ook een publieke functie moeten gaan vervullen. In de toekomst kan dit punt ter discussie komen te staan. Bestaat het gevaar dat Brussel binnenkort zal oordelen dat Nederland zijn zorgverzekeraars voortrekt?

,,Als dat zo is zal het buitenland naar Nederland komen. Want uiteindelijk moet de concurrentie straks werken in één interne markt. En als men zich dan niet aan de regels houdt, komt er een klacht en dan nemen wij actie.''

Ziet u dat gebeuren?

,,Ik hoop van niet. Ik ben positief. Ik vind dat er een knap voorstel (voor een nieuw zorgstelsel, red.) ligt. Het is knap dat de kogel na decennia eindelijk door de kerk is gejaagd. Minister Hoogervorst (Volksgezondheid, VVD red.) is er in geslaagd om het werk van zijn voorgangers af te ronden met een weloverwogen voorstel, waarin de verzekerde een goede behandeling krijgt.''

Groot risico is dat verzekerden of verzekeraars gaan procederen. Zo kunnen patiënten die zich in het buitenland willen verzekeren maar dat niet mogen, aan het Europese Hof zeggen dat dit in strijd is met Europees recht. Komt het zorgstelsel dan niet op losse schroeven te staan?

,,Ik verwacht het niet. Ik denk dat dit stelsel, dat in goed overleg met het parlement en betrokkenen is uitonderhandeld, een kans moet krijgen. Maar ik sluit nooit uit dat in een nieuw systeem aanpassingen gedaan gaan worden.''

Aan welke aanpassingen moeten we dan denken? Moet de acceptatieplicht van verzekeraars wellicht op de helling?

,,Voor mij zijn alleen de mededingingsregels aan de orde. De Nederlandse regering bepaalt hoe het zorgstelsel eruit ziet.''

Buitenlandse verzekeraars met een Nederlandse vestiging kunnen straks ook de Nederlandse markt op en aanspraak maken op het vereveningsstelsel, staatssteun dus. Verwacht u dat buitenlandse spelers Nederlandse klanten gaan werven?

,,Mijn collega McCreevy (Euro-commissaris interne markt, red.) is bezig de markt voor diensten, goederen, kapitaal en personen echt tot één interne markt te vormen. Daar gaat enige tijd overheen. Uiteindelijk hoop ik het wel.''

Met buitenlandse bedrijven wordt het moeilijk toezicht houden.

,,Dat is het voordeel van een autoriteit in Brussel én een in elke lidstaat.''

Waarom suggereerde u vorige week dat de NMa onder druk van de politiek staat?

,,Ik heb de onafhankelijkheid van de NMa nooit betwijfeld. Ik heb in algemene termen gezegd dat je staatssteun niet door de mededingingsautoreit van een lidstaat moet laten behandelen. Elke euro die een lidstaat als staatssteun betaalt, moet aan Brussel gemeld worden. Je zou kunnen denken dat die melding in de toekomst gedaan wordt door een lokale mededingingsautoriteit. Maar om het uiteindelijke oordeel over de staatssteun te laten vellen door zo'n nationale mededingingsautoriteit, is iets te veel van het goede.''