Schröder voegt zich nu naar wens van SPD

Gerhard Schröder moet kanselier blijven, zo riep hij zelf héél luid. Nu zegt hij zich te voegen naar de wensen van zijn SPD, maar gelukkig vindt die óók dat Gerhard Schröder kanselier moet blijven.

Consternatie in Berlijn. Gistermiddag liet bondskanselier Gerhard Schröder voor het eerst sinds de verkiezingen, twee weken geleden, doorschemeren dat hij in een eventuele coalitie met CDU/CSU niet per se kanselier hoeft te worden. Even leek het alsof Schröder snel de weg vrij zou maken voor tegenspeler Angela Merkel – heel even maar.

Voorafgaand aan een vergadering van het presidium van de SPD zei Schröder dat hij zich zal conformeren aan de wensen van zijn partij. ,,Het gaat niet om mij persoonlijk. Het gaat om de politieke aanspraak op het leidersschap en daar kan alleen de partijleiding over beslissen. Ik zal elke beslissing accepteren, omdat ik van mening ben dat het erom gaat dat het door mij geïnitieerde proces van hervormingen wordt voortgezet.''

De wensen van de partij lieten niet lang op zich wachten. Na afloop van de vergadering maakte partijvoorzitter Franz Müntefering duidelijk dat de SPD wil dat Schröder in de beoogde coalitie met de christen-democraten de kanselier wordt. De SPD wil, aldus Müntefering, graag zoveel mogelijk van haar verkiezingsprogramma verwezenlijken ,,en er voor zorgen dat Schröder kanselier blijft.''

Gerhard Schröder heeft nog niet gecapituleerd. Maar hij slaat wel een geheel andere toon aan. Dat kán de prelude op de aftocht zijn, maar dat hoeft niet.

Op de verkiezingsavond sloeg Schröder met een vuist op tafel en eiste als een straatvechter de macht op. Het deerde hem ogenschijnlijk niet dat hij niet als winnaar uit de verkiezingsstrijd tevoorschijn was gekomen. Alleen onder zijn leiding zou er een stabiele coalitie komen, riep hij. In de media kreeg hij voor zijn optreden de volle laag. Hij werd vergeleken met grote democraten als Vladimir Poetin en Julius Caesar. De autocratische aanpak heeft hij nu vervangen door de houding van een loyale en deemoedige partijsoldaat.

Zijn eigen partij schaarde zich in eerste instantie achter de voorman die het magere verkiezingsresultaat eigenhandig omvormde in een overwinning. Toch lieten na verloop van tijd steeds meer SPD'ers weten dat een coalitie met de christen-democraten ook denkbaar was zonder kanselier Schröder. Sinds gisteravond weet Schröder dat in elk geval de partijtop gesloten achter hem staat.

Morgen komen CDU/CSU en SPD weer bijeen voor een oriënterend gesprek over een gezamenlijke coalitie. In die onderhandelingen speelt Schröders aanspraak op de macht een belangrijke rol. Hoe geloofwaardiger de SPD die eis kan formuleren, des te waardevoller wordt ze in het onderhandelingsspel. Schröders aanspraak op de macht is geloofwaardiger als zijn eigen partij als één front achter hem staat.

Schröder is behalve kanselier ook een pion in handen van SPD-voorzitter Müntefering. De voorzitter voert namens de SPD de onderhandelingen. De christen-democraten eisen dat de kanselierskwestie wordt opgelost voordat serieuze onderhandelingen beginnen. Die eis wordt, aldus Müntefering vanochtend, niet ingewilligd. ,,In de sonderingen kan op dit punt geen besluit vallen.'' Het is uit SPD-perspectief, ook niet logisch. Müntefering kan de pion Schröder pas van het bord halen als hij er iets voor in ruil heeft gekregen – of als hij inziet dat er niets meer mee te verdienen valt. Zover is het nog niet. Vooralsnog zitten de christen-democraten met Schröder in hun maag. Hij is nu weliswaar minder luidruchtig, maar dat maakt het probleem voor CDU/CSU er niet kleiner op.