Playboy-vader uit Turkije

Meral Uslu brengt het roerige verleden in beeld van haar Turkse vader, die in de jaren zestig in Nederland terecht kwam. Een portet van een bijzondere familie.

Ata Uslu, de vader van filmmaakster Meral Uslu, is ,,een man met goede bedoelingen.'' We zien een bejaarde kerel met een gezellige buik en lachrimpels. Snel ontroerd, dol op zijn kleinkinderen, joviaal, gul. Thuis in Haarlem, waar hij ruim veertig jaar geleden zijn vrouw Fadime naar toe haalde en hun kinderen. 's Zomers woont hij op het Turkse platteland, met een vrouw die 37 jaar jonger is.

Je hoeveelste vrouw is zij? vraagt Meral, zijn oudste dochter. ,,Ik ben de tel kwijt,'' lacht Ata. Meral ontfutselt de vriendin dat ze geen kinderen wil. De lachrimpels worden harde vouwen. Ata stuurt Meral weg.

Meral Uslu is behalve Ata's dochter ook filmmaakster. En toen halfzus Seda contact zocht, een halfzus van wie Ata's wettige kinderen het bestaan niet kenden, nam ze een camera mee. Het was het begin van haar documentaire De kinderen van mijn vader, een film over vaderschap-op-afstand, en over dochter zijn van zo'n vader.

Een vader die zijn kleine Meral voor op zijn Harley nam - als hij er was en dat was lang niet altijd. Een vader die zijn trots niet onder stoelen of banken stak; een vader die moest huilen toen ze als caissière bij de Dekamarkt ging werken. Een vader die haar verstootte, weer vergaf en haar nu routinematig haar plaats wijst: ,,Ze is toch gek,'' zegt hij dan, ,,ze hoeft geen aandacht.'' Of, tegen zijn hond: ,,Eet haar op.'' Een grapje, maar ondertussen...

Haar vader was aantrekkelijk als een filmster, in de jaren zestig de playboy van het Amsterdamse Oosterpark. Een man die drie vrouwen tegelijk zwanger maakte. Maar dat wist ze niet.

Ze pakte haar camera en ging op bezoek bij haar vader en haar moeder, in de winter, in Nederland. Haar vader (,,Schiet op, wat wou je vragen'') erkent, stoer en geërgerd, dat hij minstens vijf kinderen heeft bij allerlei vrouwen (,,Ze kwamen en ze gingen''). Haar bejaarde moeder, traditioneel gekleed, kreunt. Praten wil ze niet. ,,Je vader praat toch al?''

Uslu liet het er niet bij zitten. Ze ondervroeg haar broers en haar zus, interviewde een van haar vaders voormalige Nederlandse vriendinnen en zette een advertentie om een van zijn buitenechtelijke zoons terug te vinden: Albert.

Uslu vertelt dat er zich inderdaad een Albert meldde. Alles klopte, zijn naam, leeftijd, zijn herkomst. Tot zijn moeder zei: ,,Nee hoor, hij is van een andere Turk.'' Uslu baalde, en ging door. Ze achterhaalde een tweede zoon, maar ze wilde hem niet benaderen: de man weet niet dat Ata zijn vader is. Inmiddels overweegt Uslu een film te maken over bastaardkinderen. ,,Ik ken er al tien. Ik heb tenminste een vader gehad. Zij niet. Dat is een onderwerp op zich.''

De kinderen van mijn vader gaat over het prachtige Turkse platteland. Tegenover een beregend Nederlands stadscentrum toont Uslu de glanzende velden van Turkije, waar het magische gekrakeel van de krekels de sfeer bepaalt.

Uslu, op haar zevende naar Nederland geëmigreerd, is er thuis, ze woont er elke zomer. ,,Links van mij woont pa, rechts woont moe. Wat deze film vertelt, speelt zich af voor mijn deur. Het is mijn uitzicht.'' Haar ouders hebben de film nog niet gezien, dat gebeurt aanstaande herfstvakantie, ,,met eten en drinken. We zullen huilen, lachen en ruzie maken.''

Als vader Ata maar blijft kijken. In de film smeert hij 'm vaak, weg van die lastige dochter met haar camera en haar vragen. Hij blijft steeds buiten schot, op dat spannende moment na waarin hij zijn bastaarddochter bijna over haar wang strijkt en toch zijn hand terug trekt.

Had Uslu anders verwacht? ,,Nee. Hij is een egoïst. `Turks zaad' had ik mijn film eerst willen noemen, maar dat klopte toch niet. Ik houd van mijn vader. Ik zag hem in Turkije, en hij was weer zo'n schat. O, wat heb ik gedaan, dacht ik. Maar deze film staat voor meer dan een privézaak. Hij gaat over machismo, over de verhouding tussen oost en west, tussen mannen en vrouwen. Hij raakt aan het effect van de seksuele revolutie op de generatie van mijn vader. En dat slaat ook op Nederlandse mannen.''

Dokwerk: `De kinderen van mijn vader'. Vanavond, Ned. 3, 23.00-0.05u.