Geholpen, niet bevoordeeld

De gemeenteraad van Gulpen-Wittem vindt dat de vroegere burgemeester zich bevoordeeld heeft. Ook in zijn nieuwe gemeente Kerkrade rijzen twijfels.

,,Een beetje integer kan niet.'' Raadslid R. Verhoeven (PvdA) herinnerde gisteravond aan de meest geciteerde uitspraak van Ien Dales, oud-minister van Binnenlandse Zaken. ,,Je bent integer of je bent het niet.'' De fractieleider van de sociaal-democraten in Gulpen-Wittem stelde vast dat de onkreukbaarheid van het bestuur in zijn gemeente is geschaad door de affaire rondom oud-burgemeester J. Som (CDA). ,,En daar moet een ondubbelzinnig einde aan komen'', oordeelde Verhoeven.

De gehele raad deelde zijn opvatting: de zestien leden besloten dat er een (deels extern) onderzoek moet komen naar de mogelijke zelfbevoordeling van Som, die in 2000 van Gulpen-Wittem naar Kerkrade promoveerde. Opmerkelijke bijkomstigheid: de raad van Kerkrade beslist morgenavond of Som enkele jaren geleden ontoelaatbaar profijt heeft gehad bij de aankoop van een bouwkavel in zijn gemeente.

De kwestie-Som in Gulpen-Wittem gaat terug tot 1995. In dat jaar zou de burgervader in strijd met het bestemmingsplan een voetpad achter zijn toenmalig huis in Gulpen hebben laten schrappen, om meer privacy te behouden. Een tweede zaak omtrent Som speelde in 2003, toen hij Gulpen-Wittem reeds had verlaten. Mogelijk met medeweten van het college van B en W zou Som een stroman hebben ingezet om een vergunning te krijgen voor de bouw van een tuinhuisje in een beschermd landschap in Ingber, gemeente Gulpen-Wittem.

De raadsleden van Gulpen-Wittem hebben een eigen onderzoekscommissie ingesteld. Bovendien schakelen zij het Bureau Onderzoek en Verificatie Nederlandse Gemeenten (BOVNG) in om na te gaan of Som de gemeente Gulpen in de jaren negentig integer heeft bestuurd. Het BOVNG moet ook de handelwijze van oud-wethouder P. Franssen, nu raadslid, tegen het licht houden. De totale kosten van het onderzoek bedragen zo'n 55.000 euro.

Som heeft alle beschuldigingen van de hand gewezen. Hij is zich ook van geen kwaad bewust in zijn `woningaffaire' die de gemeenteraad van Kerkrade morgenavond behandelt. In een vraaggesprek met de regionale omroep L1 zei hij dat alles wat hij heeft gedaan in het belang was van de gemeente. Som haalde daarmee onder meer de boosheid op de hals van bewoners uit zijn buurt, die volhouden dat de burgemeester zijn huis ,,tienduizenden euro's te goedkoop'' in bezit heeft gekregen.

Het door de gemeenteraad van Kerkrade te hulp geroepen BOVNG schrijft in zijn vorige week verschenen eindrapport: ,,U heeft ons expliciet verzocht onze mening te geven over de door de heer Som betaalde prijs. Gezien de vele elementen die in deze casus een rol spelen bij de prijsbepaling en de moeilijkheid om met wijsheid achteraf te oordelen, kunnen wij, in onderhavig geval niet concluderen of de prijs redelijk is geweest.'' Het BOVNG meldt ook dat ,,vanaf het begin van het realiseren van een permanente verblijfplaats voor de heer Som in Kerkrade er zowel bij het college als bij de betrokken ambtenaren het besef is geweest om – de schijn van – bevoordeling te vermijden. Bevoordeling heeft naar onze mening niet plaatsgevonden behoudens een verhoogde mate van medewerking van zowel het college als de ambtenaren.''

Op een zestal punten, zo staat in het eindrapport, heeft Som zich niet aan de regels gehouden bij de aankoop en de bebouwing van een bouwkavel. Het BOVNG wijst erop dat het college ,,keuzes'' heeft gemaakt ,,die achteraf worden betreurd'': een voorbeeld daarvan is het inschakelen van een ambtenaar in plaats van een neutrale makelaar. Het bureau wijst er ook op dat het zwembad van Som op een andere locatie (,,verschuiving van een aantal meters'') is gerealiseerd dan op de bouwtekening is aangegeven.

Bij een aanvraag van een bouwvergunning dient op grond van de gemeentelijke procedurebeschrijving een – concept voor een – ruimtelijke onderbouwing te worden aangeleverd, aldus het BOVNG. ,,De ruimtelijke ordening is later opgesteld'', voegt het daaraan toe. Directeur Bestuursdienst G. van Oijen, woordvoerder van het college van B en W, omschrijft de punten als ,,schoonheidsfoutjes''. Op basis van de BOVNG-rapportage is het college van oordeel dat ,,elke vorm van (in)direct verwijt, welke de heer Som op welke wijze dan ook in de afgelopen maanden is gemaakt inzake de bouw van zijn woonhuis in Kerkrade, weggenomen behoort te worden''.