Daling verkeersdoden mooi maar onbegrepen

Het aantal verkeersdoden over het eerste halfjaar van 2005 is lager dan vorig jaar. Die daling lijkt blijvend. Maar de oorzaak kent niemand.

Het lijkt erop dat het aantal verkeersdoden in Nederland blijft dalen. Vorig jaar al bleek het aantal dodelijke slachtoffers in het verkeer spectaculair te zijn gedaald, namelijk met 19 procent vergeleken met 2003, van 1.088 naar 881 doden. En nu, in de eerste helft van dit jaar, zet deze daling zich voort. Kwamen in de eerste helft van vorig jaar nog 384 mensen om, nu zijn dat er nog maar 368. In de eerste helft van 2003 overleden nog 517 personen als gevolg van een verkeersongeval.

Het zijn cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), gebaseerd op gegevens van de gemeentelijke basisadministratie (GBA) over doodsoorzaken. Doorgaans presenteert het ministerie van Verkeer en Waterstaat de ongevalcijfers in het voorjaar over het gehele jaar daarvoor. Deze cijfers zijn niet alleen gebaseerd op gegevens uit de gemeentelijke basisadministratie, maar ook op gegevens van de politie die bij het ongeval aanwezig was.

Dat het CBS nu voor het eerste met halfjaarcijfers komt, heeft te maken met de sterke daling vorig jaar. CBS-onderzoeker Inge Deerenberg: ,,Na de daling vorig jaar waren we nieuwsgierig of de dalende trend zich ook dit jaar nog zou doorzetten. Dat lijkt nu het geval, ook al weten we nog niet hoe de herfst zal verlopen.''

Het getal van 368 verkeersdoden kan straks nog wat hoger of lager uitvallen, aangezien bij de definitieve berekening dan ook de gegevens van de politie erbij worden betrokken. Die gegevens komen van de Adviesdienst Verkeer en Vervoer van het ministerie. ,,Maar de marge kan nooit heel erg groot zijn'', zegt onderzoeker Inge Deerenberg. Buitenlanders die in Nederland om het leven komen, blijven buiten de statistieken van het CBS, maar Nederlanders die in het buitenlandse verkeer omkomen, weer wél.

Over de oorzaak van de daling is een half jaar geleden wel gespeculeerd. Minister Peijs (Verkeer en Waterstaat) stelde in een brief aan de Tweede Kamer dat het weer in 2004 een ,,in beperkte mate een positieve rol'' heeft gespeeld. Maar ze schreef ook: ,,Er zijn geen dominante oorzaken of specifieke maatregelen aan te wijzen die deze opvallende daling verklaren.''

Peijs was zelf ook verrast over de daling, want het kabinet had zich juist ten doel gesteld om het aantal verkeersdoden in 2010 te hebben hebben teruggebracht tot 900. Wel wees de minister erop dat de dalende trend ,,in lijn'' leek te zijn met het gedaalde aantal snelheidsovertredingen, het gedaalde aantal schademeldingen bij verzekeraars, en cijfers van ons omringende landen, waar het aantal doden eveneens was gedaald.

De Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) is een bezig met een onderzoek naar mogelijke verklaringen. Dit onderzoek is nog niet af. De SWOV wil vooruitlopend op de defintieve resultaten niets kwijt.

Ook het CBS kan voor de de daling in het laatste half jaar ,,geen eenduidige oorzaak aanwijzen'', zegt onderzoeker Inge Deerenberg. De Adviesdienst Verkeer en Vervoer heeft eveneens geen verklaring.

Projectleider verkeersveiligheid Marien de Wit: ,,We hebben geen aanwijsbare oorzaak kunnen vinden. Het komt niet omdat we bijvoorbeeld allemaal gordels zijn gaan dragen, of omdat het weinig heeft gesneeuwd.''

Het afgelopen half jaar is het aandeel van twintigers en tachtigers in het aantal dodelijke slachtoffers gedaald. Het aandeel van de vijftigers nam juist toe. Van de 368 verkeersdoden was volgens de CBS-cijfers bijna driekwart man. Deerenberg van het CBS: ,,Dit aandeel verandert maar weinig in de tijd.''