Cadeau kinderboekenweek over loutering na ruzie

Het kinderboekenweekgeschenk gaat over ruzie. Een ruzie op een school, die veel zegt over de problemen in Nederland nu.

Niets staat ogenschijnlijk zo ver weg van de Kinderboekenweek, die vanavond begint met een bal, als de komende Van Gogh-herdenking. Toch hebben de emoties over de moord op de cineast schrijver Edward van de Vendel geïnspireerd tot een kinderboek. ,,Na de moord was er zoveel ruzie in Nederland – geruzie dat niet met een simpel excuus was te beëindigen'', zei Van de Vendel onlangs op een bijeenkomst: ,,Ik wilde een boek maken over het écht oplossen van ruzies.''

Wat rijmt er op puree?, dat vanaf morgen in de winkel ligt als Kinderboekenweekgeschenk, gaat over een grote ruzie op een school. De school is in de jeugdliteratuur de klassieke arena voor conflicten tussen generaties en klasgenoten. Bij Van de Vendel – zelf oud-onderwijzer – is dit slagveld heel eigentijds. De hoofdpersonen Cal en Gus maken raps en vereren Fouad Fast Forward, die is geënt op de immens populaire Ali B, rapper en intercultureel bruggenbouwer. Met hun klasgenoten – met namen als Vijaj, Omar, Pim-John en Soumaya – praten ze veel via msn.

De mengeling van verhaal, rapteksten en msn-praat is een kolfje naar de hand van Van de Vendel (1964), een van de meest talentvolle en veelzijdige schrijvers van zijn generatie. Hij maakte grappige peuterboeken, naast aangrijpende jeugdromans. Zijn bewerking van Vondels Gijsbrecht is veelgeroemd, terwijl zijn kindergedichten het meest succesvol zijn. De dichtbundel Superguppie is inmiddels op muziek gezet en uitgebracht als cd.

In Wat rijmt er op puree? krijgt de eeneiige tweeling Cal en Gus het aan de stok met invaljuf Strobreed, waarbij beide partijen te ver gaan. De rebelse Cal en Gus maken eerst halfhartig hun excuses en vervolgens heel royaal maar onoprecht. Cal en Gus doen er een boek lang over om hun eigen onoprechtheid te doorzien en een echt gebaar te maken naar hun juf.

Een sterk punt daarbij is dat Cal en Gus hun invaljuf onsympathiek blijven vinden; vrede sluit je met vijanden, niet met vrienden, is immers het adagium.

Bij de loutering van het tweetal is een belangrijk rol weggelegd voor een hoogwerker, een geslaagde vondst. Het hydraulische systeem van de hoogwerker werkt volgens het principe dat iets kleins iets heel groots kan optillen. Zo kunnen ook de jonge jongens een einde maken aan een conflict dat de hele schoolwereld in zijn greep heeft. Bij de ontknoping in de hoogwerker hebben de jongens voor het eerst een beetje meegevoel met hun invaljuf als ze haar hoogtevrees bespeuren.

Cal en Gus doken vorig jaar al op in de verhalenbundel Vakantie op Wadsoog, maar toen was het tweetal nogal vlak. Het tweelingmotief beproefde Van de Vendel ook in zijn vorige jeugdroman, Gloeiende voeten, waarin de hoofdpersoon twee imaginaire vriendjes krijgt; het boek ging ten onder aan eindeloos geouwehoer tussen weinig aansprekende personages. In Wat rijmt er op puree? zijn prater Cal en denker Gus wel levendige personages en vertelt Van de Vendel hun verhaal aanstekelijk.

Van de Vendel is zelf een soort twee-eiige tweeling. De ene helft is de vlotte babbelaar die vol flair speelt met eigentijdse onderwerpen als adoptie (Gloeiende voeten), de andere helft is de gevoelige beschouwer die veel onuitgesproken laat bij een teer onderwerp als dementie (Wat ik vergat). In zijn beste werk tot nu toe – Superguppie – vloeiden beide helften samen tot even grappige als ontroerende gedichten.

Puree? is het werk van de vlotte schrijver, die in beeldende taal vooral dialogen leven weet in te blazen. Het vertrek van de buurman gaat bijvoorbeeld zo: ,,Hij mompelt dat hij even mwo-mwo-mwo en weg is hij, een zijdeur door.'' Helaas trapt Van de Vendel voortdurend op het gaspedaal. Als de jongens iets bevestigen, heet het: ,,We knikken, knikken, knikken van jaaaa.'' Als hun vriendin Levineke haar vader aankijkt doet ze dat ,,strakrecht'' en ook nog ,,langs twee stokjes''. In deze overdrive gaat zo veel karaktertekening verloren, dat buiten Cal en Gus de personages vlak blijven.

Voordat de weemoed naar de zachte krachten van Van de Vendel de lezer bevangt, slaat de schrijver alsnog toe. Dan knoopt hij alle draden aan elkaar in een spetterende ontknoping, die hoopgevend is maar verre van zoetsappig. Wat rijmt er op puree? is zo een echt voelgoedboek, dat zelfs aan de vooravond van de Van Gogh-herdenking veel optimisme weet over te brengen.

Edward van de Vendel: `Wat rijmt er op puree?' Tijdens de Kinderboekenweek gratis bij de aankoop van minimaal €9,90 aan kinderboeken.