Wallonië zoekt premier na nieuwe corruptiezaak

De zoveelste Waalse corruptie-affaire heeft de premier als slachtoffer geëist. Is het tijd voor hervormingen in Franstalig België?

Sinds dit weekeinde zit Wallonië zonder minister-president. De socialist Jean-Claude van Cauwenberghe gaf er vrijdagavond de brui aan wegens een corruptie-affaire van gemeentebestuurders in Charleroi. Is er dan niets veranderd in het economisch sterk achtergebleven Wallonië, dat al decennia de weke onderbuik van België vormt? Die vraag stellen velen in België zich ook.

Ruim tien jaar geleden schudde het land op z'n grondvesten door de Agusta-affaire rond de aankoop van Italiaanse gevechtshelikopters. De smeergeldzaak trof ook toen al vooral de Franstalige Parti Socialiste, waarvan de partijtop moest opstappen. Een paar jaar eerder was de PS opgeschrikt door de moord op de Luikse partijleider André Cools, waarbij de onderwereld en een ex-minister waren betrokken. De jongste corruptie-affaire treft opnieuw de PS.

De politieke gevolgen blijven nog tot Wallonië beperkt. Maar de kwestie kan de druk op de federale paarse coalitie van premier Guy Verhofstadt verhogen, want de PS is een belangrijke coalitiepartner. En de socialistische vakbonden kondigden juist voor deze week stakingen aan uit protest tegen de regeringsplannen voor sociale en pensioenhervormingen. Een stabiele PS is voor het paarse kabinet dan ook onontbeerlijk.

In de jongste corruptiezaak gaat het om malversaties bij een sociale huisvestingmaatschappij, waar enkele schepenen van Charleroi ten eigen bate met geld zouden hebben gesjoemeld. Een van hen zit sinds dit weekeinde vast. Minister-president Van Cauwenberghe (61) besloot op te stappen, toen bleek dat de advocatenfirma waarvan hij nog vennoot is voor de huisvestingsmaatschappij werkt.

Formeel valt de politicus, die jaren burgemeester van Charleroi was, waarschijnlijk niets te verwijten. Maar de druk op hem nam vorige week toe, ook al omdat de opgestapte schepenen tot z'n politieke beschermelingen behoorden. Sommigen verwijten hem dat hij eerder niets deed om in `zijn' Charleroi orde op zaken te stellen.

Alle ogen zijn nu gericht op de onbetwiste partijleider Elio di Rupo, die in 1999 het roer van de PS overnam. Eerder dit jaar sprak Di Rupo, in de jaren negentig al eens Belgisch vice-premier, van de ,,kanker van de lokale baronieën'' in zijn partij. De corruptie-affaire in Charleroi laat volgens velen zien wat Di Rupo bedoelde. De 53-jarige Di Rupo, openlijk homoseksueel en de populairste Franstalige politicus, is al jaren op hervormingspad. Door hem kregen jongeren en vrouwen in de partij een kans.

Maar op lokaal niveau, waaronder industriesteden als Luik en Charleroi, bleven `oude krokodillen' aan. En zij verdelen lucratieve baantjes in besturen van nutsbedrijven, ziekenfondsen en huisvestingmaatschappijen met hun politieke clientèle. De PS heeft al decennialang in veel steden meer dan de helft van de stemmen, wat uitwassen in de hand werkt. In z'n eigen stad Bergen, waar hij als burgemeester de absolute meerderheid heeft, haalde Di Rupo welbewust de liberale MR in het college.

De corruptie-affaire in Charleroi komt Di Rupo waarschijnlijk niet eens zo slecht uit. Hij deed geen enkele poging om Waals minister-president Van Cauwenberghe nog te redden. ,,Het kan een kans voor Elio zijn om schoon schip te maken'', aldus federaal vice-premier en partijgenote Laurette Onkelinx in dagblad De Standaard. Volgens haar moet Di Rupo zijn vernieuwingsproject nu ,,tot op het bot doorvoeren''.

Voor de PS staat er veel op het spel. In steden als Charleroi, waar de werkloosheid door de teloorgang van de kolen- en staalindustrie boven de 25 procent ligt, steekt het extreem-rechtse Front National al de kop op. Volgend jaar zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Het gaat Di Rupo niet alleen om de vernieuwing van z'n partij. De Waalse economie moet worden gemoderniseerd. In Wallonië werkt 40 procent van de beroepsbevolking bij de overheid, in Vlaanderen 25 procent. Onlangs lanceerde Di Rupo een `Marshall-plan' om aan bedrijven en onderwijs een impuls te geven.

Die hervormingen zijn ook voor de rest van België belangrijk. Want de economische zwakte van Wallonië, die zich vertaalt in jaarlijkse miljardentransfers vanuit Vlaanderen, werkt als een splijtzwam voor het land. Di Rupo moet het niet alleen opnemen tegen de vermolmde structuren in z'n eigen PS. Het zijn ook overwegend Franstalige socialistische vakbondskaders met vertakkingen naar de PS die zich verzetten zich tegen de plannen voor economische en sociale hervormingen van de federale paarse regering. Franstalige kranten speculeren erop dat Di Rupo zelf Waals minister-president wordt.