Veerdienst nummer 27

De nieuwe veerdienst van rederij Doeksen, Nedlines, hoopt een plek op de groeiende markt voor vrachtvervoer over zee te bemachtigen. ,,We worden niet de Easyjet van de Noordzee.''

Het starten van een veerdienst tussen Nederland en Engeland heeft veel weg van water naar de zee dragen. Stena Line, P&O Ferries en Norfolkline exploiteren al jaren veerdiensten op dit traject en boeken daar magere resultaten. Oorzaken: het verdwijnen van belastingvrij winkelen aan boord, de aanleg van de Kanaaltunnel en, vooral, de felle concurrentie van goedkope luchtvaartmaatschappijen als Easyjet en Ryanair. P&O Ferries, vorig jaar goed voor een miljoen passagiers, leed in de eerste helft van dit jaar bijvoorbeeld een verlies van 25 miljoen euro.

Desalniettemin is er ruimte voor een nieuwe veerdienst, meent de Rotterdamse rederij Doeksen. Via de nieuw opgerichte onderneming Nedlines verzorgt Doeksen – tevens exploitant van veerboten naar Vlieland en Terschelling en de Fast Ferry van Rotterdam naar Dordrecht – sinds vorige week de zevenentwintigste lijndienst tussen Nederland en Groot-Brittannië. Dagelijks vaart een veerboot heen en weer tussen IJmuiden en Harwich, ten noordoosten van Londen. ,,Een marktaandeel van 5 procent is ons streven'', zei directeur Jan Willem Doeksen donderdag bij de officiële ingebruikname van het veer.

Nedlines richt zich, anders dan concurrenten P&O en Stena Line, vrijwel geheel op vrachtvervoer. In tegenstelling tot passagiersvervoer is goederentransport over het water al jarenlang een groeimarkt. Sinds 1994 nam de hoeveelheid overgeslagen goederen in Europa jaarlijks toe met circa 5 procent tot 242 miljoen ton in 2003. In dat jaar vertegenwoordigde vrachtvervoer tussen Europese havens meer dan de helft van de totale overslag in Nederland (431 miljoen ton).

Het aandeel van de scheepvaart in het totale vervoer binnen Europa steeg sinds 1970 van 35 tot ruim 40 procent. Daarmee steekt het inmiddels het wegvervoer (44 procent) naar de kroon als voornaamste transportwijze. Behalve containers vervoeren de schepen ook bulkladingen (zoals olie, kolen en ertsen) en vrachtwagens die de boot op- en afrijden, de markt waar Nedlines zich met name op richt.

Vanuit Nederland gaan de meeste goederen per schip van en naar Groot-Brittannië: 67 miljoen ton per jaar. ,,Omdat de kustvaart van en naar het Verenigd Koninkrijk een groeimarkt is die vanwege het grote aantal spelers ook nog eens sterk versnipperd is, is een marktaandeel van 5 procent haalbaar'', zegt directeur Sander van 't Verlaat van Voorlichtingsbureau Shortsea Shipping over het streven van Nedlines.

Als verklaring voor de toename van vrachtvervoer per schip noemt Van 't Verlaat het kostenvoordeel ten opzichte van het wegvervoer. ,,Een schip vervoert 2.000 ton, een vrachtwagen twintig.'' Het verschil wordt volgens hem extra voelbaar door de uitbreiding van de Europese Unie. Die vergroot vervoersafstanden, waardoor het kostenverschil toeneemt. Bovendien heeft een schip geen last van files. ,,Op de korte afstand zal de vrachtauto, net als de trein, blijven bestaan. Naar Duitsland bijvoorbeeld. Maar op de lange afstand wint de scheepvaart het.''

Nedlines prijst zichzelf aan met de ligging van zijn thuishaven. IJmuiden vormt het meest noordelijke Nederlandse vertrekpunt voor Engeland. Volgens Doeksen is dat gunstig met het oog op klanten in het Noord-Duitse achterland, maar ook op dichterbij gelegen locaties als Schiphol en de bloemenveiling in Aalsmeer. ,,We richten ons op bedrijven die handelen in verse producten, zoals bloemen en vis.'' Voor de gemeente Velsen, waar IJmuiden onder valt, komt de bedrijvigheid als geroepen. De veerdienst van Nedlines betekent dat de al drie jaar braak liggende westkant van de haven eindelijk in gebruik wordt genomen.

Het eerder dit jaar aangekondigde vertrek van Norfolkline van Scheveningen naar Vlaardingen is door Nedlines met instemming begroet. Omdat ook de andere grote veerdiensten P&O (Rotterdam) en Stena Line (Rotterdam en Hoek van Holland) vanuit Zuid-Holland opereren, komt Nedlines nog 'noordelijker' te liggen. ,,Dat werkt lekker mee'', zegt Doeksen.

,,Er zijn wel meer muggen die steken'', reageert directeur Pim de Lange van Stena Line Nederland op de komst van Nedlines. Dat Stena Line zijn monopoliepositie op de vaart naar het belangrijke knooppunt Harwich kwijtraakt, deert hem niet. De Lange beschouwt de geografische ligging van Nedlines juist als nadeel voor de nieuwkomer. ,,De meeste handel komt nog altijd uit het Ruhrgebied. Die gaan echt niet omrijden. Bovendien heeft Noord-Duitsland zijn eigen havens, zoals Bremen. IJmuiden is de verkeerde plek voor veerdiensten.''

De Lange zegt dat Nedlines klanten van Stena Line heeft benaderd met lagere tarieven. Hoewel Stena Line volgens de directeur nog niemand is kwijtgeraakt aan de concurrent, erkent hij dat enkele van zijn klanten inmiddels een wagen met Nedlines hebben meegestuurd om de aanbieders met elkaar te kunnen vergelijken. ,,Dat steekt.''

De zeevaart mag dan in de lift zitten, sinds vorig jaar neemt de concurrentie van het wegvervoer weer toe. De gestage toetreding van goedkope Oost-Europese vrachtwagenchauffeurs tot de transportsector heeft een ,,drukkend effect'' op de scheepvaart, zegt Van 't Verlaat. Hij verwacht dat goedkope chauffeurs veerdiensten zullen dwingen hun prijzen te verlagen, waardoor de marges afnemen en veerdiensten elkaar sterker gaan beconcurreren. ,,Een slechte ontwikkeling.''

Jan Willem Doeksen van Nedlines gelooft dat het zo'n vaart niet zal lopen. Hij zegt op de rek in de markt te vertrouwen. Onder de gangbare marktprijzen duiken hoeft voorlopig niet. ,,Wij worden niet de Easyjet van de Noordzee.''