Ruimte voor Merkel

Angela Merkel, politiek leider van de christen-democratische CDU/CSU in Duitsland, heeft gisteren van de kiezers in Dresden een extra mandaat gekregen om bondskanselier te worden. Een lokale kandidaat van haar partij haalde bij de Dresdener na-verkiezingen met 37 procent de meeste stemmen binnen. Twee weken geleden eindigde de stembusstrijd om de Bondsdag in zo'n minieme meerderheid voor de CDU/CSU, dat de huidige kanselier, Gerhard Schröder van de sociaal-democratische SPD, weigerde zijn nederlaag te erkennen. Hij bleef zitten waar hij zat. Met de uitslag van Dresden erbij valt dat niet langer te dulden.

De stad aan de Elbe, waar men door een sterfgeval van een kandidaat in een bepaalde kieskring pas gisteren kon stemmen, heeft de verlangde duidelijkheid op nationaal niveau verschaft. De SPD krijgt nu in de Bondsdag 222 zetels tegen de CDU/CSU 226. Schröder mag de gesprekken in Berlijn over coalitievorming niet langer traineren met het opeisen van het kanseliersschap. De CDU/CSU is de grootste partij; Merkel is de beoogde bondskanselier. Ze zou de eerste vrouw zijn in die functie in de geschiedenis van de Bondsrepubliek.

Het zou slecht zijn voor het aanzien van de Duitse politiek als de SPD ook deze uitslag aangrijpt om van een nederlaag een zege te boetseren. Toegegeven, door het ingewikkelde Duitse kiessysteem met `Erststimmen' (op een kandidaat) en `Zweitstimmen' (op een partij) zou ook de SPD de overwinning in Dresden kunnen opeisen. Bij de `Zweitstimmen' gaan de sociaal-democraten namelijk op kop. Maar bepalend voor de zetelverdeling in de Bondsdag zijn de `Erststimmen'. Het zou Schröder sieren als hij zijn nederlaag zo snel mogelijk erkent, zodat over de vraag wie Duitsland de komende jaren lijdt geen twijfel meer is. Zijn tijdperk is voorbij. Hij wordt tijd dat hijzelf en zijn partij dat inzien.

Het valt niet uit te sluiten dat de sociaal-democraten voor een vlucht naar voren kiezen. SPD-partijvoorzitter Franz Müntefering, gepokt en gemazeld in de Duitse machtspolitiek, gaf gisteravond weinig toe. De CDU/CSU is weliswaar de sterkste fractie, zei hij, ,,maar wij blijven de sterkste partij''. Hij klonk echter minder vastberaden dan twee weken geleden. Misschien ziet ook hij in dat door politieke haarkloverij de roep om nieuwe verkiezingen alleen maar luider wordt. Een nieuwe gang naar de stembus is ongewenst. Het beeld is helder genoeg. De coalitievorming onder leiding van Angela Merkel kan beginnen. De onderhandelingen daarover zijn gecompliceerd genoeg en mogen niet nog eens langdurig worden belast met gedoe over de kanseliersvraag.

Gezien de stembusuitslagen blijft een grote coalitie van CDU/CSU en SPD het meest gewenst. De Duitsers hebben gekozen voor zo min mogelijk gesleutel aan de verzorgingsstaat en instandhouding van het `Rijnlandse' model. Hun wens dient te worden gerespecteerd. Mocht de SPD volharden in een aperte afkeer van Merkel als kanselier, dan kan de CDU/CSU de Groenen nog altijd trachten te verleiden, niet tot coalitievorming – dat weigeren ze categorisch – maar tot het bieden van `gedoogsteun' aan een regering van de christen-democraten en de liberalen van de FDP.