Gotovina Kroatië's struikelblok

In Luxemburg valt vandaag de beslissing over de vraag of de EU met Kroatië over toetreding gaat onderhandelen. Of dat gebeurt, hangt af van Carla Del Ponte.

Het belangrijkste struikelblok voor de Kroatische toetreding heet Ante Gotovina, de ondergedoken Kroatische generaal die sinds juli 2001 door het Joegoslavië-tribunaal wordt gezocht. De Kroatische regering houdt al jaren vol hem niet te kunnen vinden. Misschien zit hij in Bosnië, misschien in het zuiden van Frankrijk, waar hij uit zijn tijd bij het Vreemdelingenlegioen veel vrienden zou hebben in maffiose kringen. Maar in Kroatië is hij niet – zegt Zagreb. Even hardnekkig houdt Carla Del Ponte, hoofdaanklager van het Joegoslavië-tribunaal, vol dat Gotovina wèl in Kroatië zit. Als zij zegt dat Kroatië in gebreke blijft, komen er geen onderhandelingen met de EU.

Voor veel Kroaten is Gotovina (bijna 50) een held, wegens zijn rol in de onafhankelijkheidsoorlog (1991-1995), en met name in de slotfase van die oorlog: de verdrijving van de Kroatische Serviërs uit de laatste gebieden die ze in Kroatië nog bezet hielden. Juist om die rol wordt Gotovina door Del Ponte gezocht. Hij zou verantwoordelijk zijn voor oorlogsmisdaden die toen jegens Kroatische Serviërs zijn gepleegd. Daar hebben de Kroaten geen boodschap aan. Volgens een peiling van februari van dit jaar beschouwt 81 procent van de Kroaten hem als een held; 54 procent is tegen zijn gang naar Den Haag en 84 procent zou hem niet bij de politie aangeven als ze zouden weten waar hij is.

Gotovina diende van 1973 tot 1978 in het Franse Vreemdelingenlegioen en is sinds 1979 (ook) Frans staatsburger. Na 1978 ging hij werken voor het beveiligingsbedrijf KO, dat onder andere voor de veiligheid van de rechts-extremist Le Pen verantwoordelijk is. In 1981 werd hij gearresteerd wegens een juwelenroof in Parijs. Hij kreeg daar vijf jaar gevangenisstraf voor. Na zijn vervroegde vrijlating wegens goed gedrag ging hij naar Zuid-Amerika, waar hij zich (volgens de Franse justitie) met wapen- en mogelijk ook drugshandel bezighield. Hij keerde naar Kroatië terug nadat het zich in 1991 onafhankelijk had verklaard.

Overigens kreeg Gotovina begin 2001 van het Franse consulaat in Zagreb een nieuwe Franse pas, hoewel hij door de Franse justitie werd gezocht wegens wapenhandel. In Kroatië geniet hij de steun van een netwerk van – vaak vermogende – beschermheren.

Overigens dook in april vorig jaar een video op waarop te zien was hoe Gotovina (in augustus 1995) zijn eigen mensen uitschold om hun `barbarij' jegens de Serviërs. ,,Schandelijk! Jullie gedragen je als barbaren en vandalen!'' riep hij op een bijeenkomst van officieren. Hij eiste met de vuist op tafel `bewijs van verantwoordelijk gedrag'. Onder zijn gehoor bevonden zich diverse generaals, die inmiddels in Den Haag vastzitten.