`Een album in de open geest van Miles Davis'

Jazzpianist Herbie Hancock werkte voor zijn nieuwe cd Possibilities samen met popsterren als Carlos Santana, Sting en Christina Aguilera. Hij wilde creativiteit delen in de geest van Miles Davis.

,,Dit album mag dan misschien niet enkel jazznoten bevatten'', meent jazzpionier Herbie Hancock, ,,maar de ziel is jazz. Het is een album in de geest van trompettist Miles Davis. Hij moedigde zijn musici altijd aan om meer te onderzoeken en te ontdekken. En terecht. Vind nieuwe sounds. Juist in jazz heb je de kans territorium te verkennen waar je nog niet eerder was.''

Hij hoeft helemaal niets meer te bewijzen en toch blijft Herbie Hancock (65) grenzen oprekken. Opnieuw verrast de creatieve pianist, die op zijn twintigste werd ontdekt door trompettist Donald Byrd, met een nieuw muzikaal concept: een fris pop/jazzalbum. Possibilities bevat samenwerkingen met tal van bekende popsterren als Sting, Paul Simon, Annie Lennox en de jonge singer/songwriter John Mayer.

Herbie Hancock genoot van de nieuwe mogelijkheden in popnummers die hij speciaal herstructureerde en van een jazzhart voorzag. Soms componeerde hij compleet nieuwe songs met zijn gast. ,,Jazzpuristen begrijpen niet wat ik nou zie in dit project'', vertelt Hancock in een luxe hotelsuite in Amsterdam. Hij ziet er kek uit in zijn zwarte kleding en een moderne bril met blauwgetint glas. ,,Maar de hele ziel van het album was het ter plekke creëren met de artiest. Het ging mij echt om het delen van creativiteit. Openstaan voor elkaars visie en zeker niet alleen de mijne opleggen. Dat is typisch jazz. Samen eraan zitten en kijken wat er op een organische werkwijze ontstaat.''

Het resultaat pakt krachtig uit. De cd is van een zeldzaam consistent niveau en alles ademt vrolijkheid en kwaliteit uit. Zanger Sting overtreft zichzelf in een bijzonder gearrangeerde versie van zijn liedje Sister Moon. Popdiva Christina Aguilera's stem imponeert door zuiverheid en sterkte in de Leon Russell-ballade A Song for You. En ook Paul Simon, Damien Rice en Joss Stone lijken meer uitgedaagd in bewerkingen van oude nummers. Aguilera was een van de uitschieters, meent Hancock. ,,Zoals zij A Song For You heeft neergezet is het een meesterstuk.''

Opvallend vond hij haar perfectionisme. ,,Haar opnames waren meteen perfect. Nooit te slap of te scherp en het was nooit onzuiver. En toch wilde ze er thuis nog op studeren, geïnspireerd door de samenwerking. Ze was niet gauw tevreden. Mooi toch.''

Hancocks muzikale loopbaan omspant meer dan veertig jaar. Daarin bewoog de in Chicago geboren pianist zich in allerlei stijlen: jazzrock, funk en hardbop. Vooral de afgelopen tien jaar toonde hij zich een soort kameleon. Elk Hancock-album was compleet anders. Van een Gershwin-project tot een duo-album met saxofonist Wayne Shorter. Van lome ambient beats en uptempo technojazz met deejays tot bebopverkenningen met het trio Hancock/Hargrove/Brecker.

Zijn drijfveer voor dit alles is het boeddhisme. ,,Door dagelijks te mediteren verkrijg ik steeds weer nieuwe inzichten. De chants stimuleren mijn creativiteit. Nu ik ouder word zie ik dingen veel helderder.''

Zo groeit zijn irritatie over de muziekindustrie van vandaag de dag. ,,Vroeger werden musici veel meer gestimuleerd om nieuwe wegen in te slaan. Natuurlijk draaide het toen ook wel om geld, maar de focus lag er veel minder op. Nu gaat veel creativiteit verloren door het ontbreken van passie. Het gaat enkel om de grote cijfers.'' Vroeger, zegt Hancock, maakte artiesten gewoon wat hun hart hun zei. ,,Er was slechts één hitlijst destijds voor alle genres. Het was gewoon muziek. Nu zijn er grote kloven tussen de stijlen en wordt er op specifieke categorieën gemikt om überhaupt op de radio te komen. Dat is de omgekeerde wereld.''

Met dat in gedachten probeerde hij voor zijn cd muziekwerelden weer te verbinden. Zijn keuzes maakte hij aan de hand van intensieve luistersessies en suggesties van collega's. ,,Ik wilde per se geen snoepjes van de maand uitnodigen. Dat zou mij geen goed doen en ik vind dat niet zo interessant. Gevestigde namen als Paul Simon en Carlos Santana kende ik al een beetje. Maar verder wilde ik vooral kwaliteit en potentie horen in de nieuwe generatie artiesten. Ik realiseer me dat reputaties op het spel staan bij dergelijke keuzes. Maar ik wilde ook niet te kortzichtig handelen.''

Possibilities, dat met het obligate thema `sterren werken samen' veel weg heeft van het succesalbum Supernatural van gitarist Carlos Santana, is net een paar weken uit. Prompt nestelde de cd zich in de Amerikaanse hitlijst tussen de Rolling Stones en de nieuwe Bob Dylan. De jazzmusicus geniet er zichtbaar van en brult van het lachen om de suggestie dat zijn album een commercieel vehikel is. ,,Jazz was al de populairste muziek in de jaren twintig en dertig. Watermelon Man was in '63 al hip en een toptienhit. En mijn eigen hit Rockit stond in de jaren tachtig ook gewoon in de hitlijst. Zo ver ligt het allemaal niet van elkaar.''

Het directe verkoopsucces bevestigt Hancocks idee dat het publiek wel degelijk openstaat voor muziek die ze nog niet kent. ,,Dat was in de eerste plaats mijn opzet. Artiesten worden naar mijn idee veel te snel in een vakje geplaatst, waarbij wordt afgegaan op de soort muziek die het eerste bij het publiek aanslaat. Vervolgens worden ze aangemoedigd in die stijl te blijven werken, want dat verkoopt. Ik denk dat mensen juist veelzijdig in elkaar steken en open kunnen staan voor vele muziekniveaus. Ik hoopte een omgeving te creëren waarin de artiesten zich prettig voelden, om zo méér van zichzelf te laten zien dan het publiek gewoonlijk van hen hoort.''

Possibilities is uitgebracht door Warner Music/Hancock Music (50-51011-0111-2-2)