Avontuurlijke Topalov aan leiding bij WK

Na een paar wilde rondes waarin geen remise viel en geen steen op de andere bleef, staat de Bulgaar Veselin Topalov in het wereldkampioenschap in San Luis bovenaan met 3,5 punt uit vier partijen. Zijn concurrent Anand, die hem drie ronden wist bij te houden, verloor zaterdag onverwacht van Roestam Kasimdzjanov. Niet Anand of Peter Leko staat nu op de tweede plaats, maar Peter Svidler, die zich onopvallend en met een beetje geluk naar drie punten schoof.

Topalov is de meest avontuurlijke schaker van de wereldtop. ,,Alle anderen zijn bang om te verliezen, ik niet'', zei hij eens, en inderdaad gaat hij geen risico uit de weg. Soms komt hij slecht te staan, zoals in de eerste ronde van het WK tegen Peter Leko, maar hij is er aan gewend om vlijmscherpe stellingen te spelen en het lijkt of hij geen zenuwen kent.

De enige die tot nu remise tegen hem kon maken was Anand, vorige week donderdag in de tweede ronde, en het scheelde maar een haar of ook die partij was gewonnen door Topalov, die een eindspel van dame plus twee pionnen tegen dame bereikte. De partij duurde 97 zetten, wat betekende dat er bijna veertig zetten in vluggertempo moesten worden gedaan.

Voor mensen is het onmogelijk om onder die omstandigheden zo'n eindspel goed te spelen, maar er zijn computerprogramma's die het perfect kunnen en daardoor werd het duidelijk dat de spelers om de beurt grove fouten maakten. Topalov stond gewonnen, toen weer remise, nog een paar keer gewonnen, maar aan het eind ontsnapte Anand met eeuwig schaak.

Ongeschokt won Topalov vervolgens in fraaie aanvalsstijl eerst van Alexander Morozevitsj en vervolgens van Michael Adams. Morozevitsj had hem met wit al na twaalf zetten remise aangeboden en Topalov was daar erg verbaasd over. ,,Zoiets doe je toch niet met wit?'' Morozevitsj zal er wel speciale redenen voor hebben gehad. Al voor het begin van het toernooi zei hij dat hij weinig hoop had op een goed resultaat en hij staat nu inderdaad samen met Adams onderaan, zonder ook maar iets van zijn normale briljante gekte te hebben getoond.

Anand vierde zijn miraculeuze ontsnapping tegen Topalov de volgende ronde met een daverende aanvalsoverwinning op Adams, die berustte op werk in de studeerkamer dat Anand tien jaar geleden had verricht toen hij zich op een match tegen Gata Kamsky voorbereidde. Anand kwam nu met een openingsnieuwtje dat tien jaar bij hem thuis op de plank had gelegen en waarschijnlijk was er daarna voor Adams al geen redden meer aan.

Een dag later verloor Anand van de Oezbeek Roestam Kasimdzjanov. Die is zolang het toernooi duurt nog de officiële wereldkampioen van de FIDE, maar wordt in dit hoge gezelschap toch als de underdog beschouwd. Hij houdt zich tot nu toe kranig. Tegen Anand stond hij vanaf het begin iets beter, maar Anand had het misschien nog kunnen redden als hij niet een oude fout uit zijn jonge jaren had gemaakt: snel spelen als de tegenstander in tijdnood is. Daarna voerde Kasimdzjanov met vaste hand een mataanval.

Kasimdzjanov-Anand, WK vierde ronde

1. e2 e4 c7 c5 2. Pg1 f3 d7 d6 3. d2 d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8 f6 5. Pb1 c3 a7 a6 6. Lc1 e3 Pf6 g4 7. Le3 g5 h7 h6 8. Lg5 h4 g7 g5 9. Lh4 g3 Lf8 g7 10. h2 h3 Pg4 e5 11. Pd4 f5 Lc8xf5 12. e4xf5 Pb8 c6 13. Pc3 d5 e7 e6 14. f5xe6 f7xe6 15. Pd5 e3 Op het eerste gezicht ziet dit er redelijk uit voor zwart met zijn sterke paard in het centrum. Maar wit heeft twee lopers en een veel meer solide pionnenstelling. In de praktijk was de score van zwart in deze variant catastrofaal slecht. 15...0 0 16. Lf1 e2 Dd8 e7 17. 0 0 Ta8 d8 18. Le2 h5 Een nieuwe zet. Wit laat zwart voelen dat het al een beetje tocht rond zijn koning. 18...Kg8 h8 19. Tf1 e1 d6 d5 20. a2 a4 Pe5 c4 Hij voelt zich ongemakkelijk en wil de zaak forceren. 21. Pe3xc4 d5xc4 22. Dd1 g4 De7 b4 23. Dg4xe6 Td8 d2 24. Ta1 d1 Pc6 d4 25. De6 e4 Pd4 f5 26. Lg3 e5 Td2xf2 27. Lh5 f3 Tf2 d2 28. Le5xg7+ Kh8xg7 29. De4 e5+ Tf8 f6 30. a4 a5

zie diagram

Wit staat beter en nu doet Anand, speculerend op de tijdnood van Kasimdzjanov, snel en impulsief een zet waarna hij verloren staat. 30...Pf5 h4 31. De5 c7+ Tf6 f7 32. Dc7 e5+ Tf7 f6 33. Lf3 h5 Dit had Anand vast niet gezien. Hij mag 33...Txg2+ spelen, maar vervolgens zou wits aanval snel beslissen. 33...Ph4 g6 34. Lh5xg6 Td2xd1 35. Te1xd1 Kg7xg6 36. De5 e4+ Kg6 g7 37. Td1 d7+ Kg7 g8 Hierna gaat hij meteen mat, maar anders zou hij ook glad verloren staan. 38. De4 h7+ Zwart gaf op.