Wie zonder zonde is...

De klant is koning. Dan is het niet zo vreemd dat toezichthouders bij banken en andere geldbeheerders zeggen: ken uw klant. Wie zijn klant kent, weet hoeveel risico's hij zijn klant kan aanbevelen. En of die explosieve omzetstijging van een buurtwinkel goed ondernemerschap is, of toch een witwas-zaakje.

Ken hun directeur, zegt op zijn beurt de wetgever tegen de Nederlandsche Bank, die banken, verzekeraars en pensioenbeheerders controleert. Dezelfde opdracht heeft ,,beurswaakhond'' AFM die toezicht houdt op beursgenoteerde beleggingsfondsen. Samen beheren deze financiële instellingen meer dan 1.000 miljard euro van uw geld.

De toezichthouders beoordelen de betrouwbaarheid van de financiële bestuurders. Wie geroepen wordt tot een topfunctie moet op de biechtstoel, inclusief vragen over faillissementen en fiscale affaires. Wie de lijst zonder morren invult, benoemd wordt, maar later een omissie moet opbiechten, kan zijn biezen pakken.

De financiële toezichthouders hebben een wapen dat weinig anderen hebben, behalve een enkele tuchtrechter en de strafrechter. Ze kunnen het vertrouwen in een directeur opzeggen en een beroepsverbod opleggen.

Dat overkwam in 2003 twee bestuurders van de bank VPV, die in opspraak waren gekomen met beurshandel, mogelijk met voorkennis, rond een miljardentransactie in een beleggingsfonds met aandelen Koninklijke Olie. De Nederlandsche Bank zegde het vertrouwen op en beriep zich daarbij op onderzoek van justitie, dat een vervolg kreeg in een aangifte door AFM.

Directeur Ed Maas van vastgoedbelegger VHS overkwam eerder dit jaar iets vergelijkbaars, toen AFM om zijn vertrek vroeg wegens verdenkingen van handel met voorwetenschap.

Vroeger schikten bestuurders zich dan meestal in hun lot. Nu niet meer. Maas haalde zijn vastgoedbedrijf met een bod van de beurs en hoopt zo AFM kwijt te raken. De bestuurders van VPV wonnen deze week hun `ontslagzaak' bij de hoogste beroepsrechter. De Nederlandsche Bank kan niet zonder meer afgaan op de uitkomsten van andersmans onderzoek, maar moet een eigen oordeel vormen over de verdenkingen. De Nederlandsche Bank moet dat nu alsnog gaan doen.

De uitspraak is goed nieuws voor andere directeuren. De commissie-Tabaksblat voor deugdelijk ondernemerschap pleitte twee jaar geleden voor het opnemen van een beroepsverbod als sanctie tegen veroordeelde, sjoemelende topmanagers. Dat ging het kabinet toen te ver. Een beroepsverbod werkt afschrikwekkend, maar verhoging van de boetes levert meer op.