Stress maakt Frans kind dik

Zestien procent van de Franse kinderen kampt met overgewicht. De regering heeft daarom snoep- en drankautomaten op scholen verboden.

Vorig jaar was het de hoofddoek, dit jaar zijn het de snoep- en drankautomaten die aan het begin van het nieuwe jaar op school zijn verboden. Zo is er altijd wel iets wat opeens niet meer mag in Frankrijk, verzucht de 20-jarige Antoine Goudière.

Het is twaalf uur in de middag, en Antoine staat op de stoep voor bakker Taboulard, pal tegenover het Lycée Gustave Eiffel in de Parijse voorstad Rueil-Malmaison, waar hij een vakopleiding tot commercieel medewerker volgt.

Binnen, in het nieuwe schoolgebouw, staan drie automaten, leeg en werkloos. Volgens de Franse regering was het verbod op snoep, frisdrank en koffie onvermijdelijk. Zestien procent van alle Fransen tussen 6 en 15 jaar kampt met overgewicht. In 1980 was dat nog vijf procent. Het nationale gezondheidsinstituut Inserm heeft obesitas inmiddels tot een `epidemie' verklaard. Overal in Europa nemen het aantal kinderen dat te dik is toe, maar Franse kinderen behoren volgens onderzoeken tot de koplopers.

Voor Antoine is het geen moeilijke vraag welk verbod nu erger is, de hoofddoek of de automaat. Van die hoofddoek had hij geen last, grinnikt hij – dat was maar een probleem voor een minderheid van de leerlingen. Maar dat de automaten weg zijn, dat treft iedereen! Naast hem knikken zijn klasgenoten Jean-Marie Michael (18) en Priscilla Etheve (20). Het leven van de gemiddelde middelbare scholier in Frankrijk is sinds de invoering van het automaatverbod vorige maand ingrijpend veranderd. Zij mogen daarbij zelf als voorbeeld dienen.

Jean-Marie krijgt altijd ontbijt van zijn moeder. Maar hij heeft met het mooie weer van de afgelopen weken nog niet één keer een blikje cola op school gedronken, zijn lievelingsdrank. Hij noemt het verbod op automaten ,,onzinnig''.

Priscilla heeft haar ontbijtgewoonten stevig moeten aanpassen. Ze trok tot deze zomer elke morgen een Kittekat [een chocoladereep, red.] uit de automaat. Nu gaat ze steevast bij de bakker lang voor een pain au chocolat. Toch vindt Priscilla het verbod eigenlijk wel een vooruitgang, zegt ze. ,,We eten nu gezonder, minder chemisch.''

Voor Antoine is de toestand verre van verbeterd. ,,Ik eet nooit ontbijt, dus ik had die koffie uit de automaat 's morgens echt nodig.'' Nu nuttigt hij niets meer voordat hij 's middags de warme sandwich bij de bakker kan kopen.

De kantine op school mijden ze alle drie. Alles smaakt er hetzelfde en je moet zo lang in de rij staan voordat je bord vol is dat er nauwelijks tijd overblijft voor de eigenlijke maaltijd.

Dat de mythe van de onaantastbare goede Franse eetgewoonten inmiddels achterhaald is, weten geleerden en politici al veel langer. Het verbod op automaten in scholen is nog maar het begin van het grote offensief tegen de slechte eetgewoonten, zo verkondigde het socialistische parlementslid Jean-Marie Le Guen dit voorjaar in zijn boek Obésité, le nouveau mal français. Le Guen ijvert onder meer voor de instelling van een ,,hoge raad tegen obesitas'' die richtlijnen kan geven. In januari start de overheid een reclamecampagne tegen wat la malbouffe wordt genoemd, het slechte eten.

Toch verloopt het offensief niet vanzelf. De invoering van het automatenverbod is bijvoorbeeld een jaar vertraagd door een stevige lobby van de Nationale Vakbondskamer van Verkoop en Dienstverlening via Automaten (NAVSA), die tot deze zomer in totaal 6.000 tot 8.000 automaten op middelbare scholen en universiteiten had staan.

De bond wist onrust te zaaien over het verlies aan werkgelegenheid én over het nut van het verbod. Leerlingen zouden zonder automaten evenveel zoetigheid blijven eten, redeneerde de bond, maar dan in slechtere omstandigheden. Namelijk niet meer onder toezicht op school, maar in café's en buurtwinkels. Het spijbelen zou toenemen.

Daarvan blijkt vanmiddag niets rond het Lycée Gustave Eiffel. Kruidenier Miranda en uitbater Xavier Soubigou van de supermarkt verklaren los van elkaar hetzelfde: de leerlingen kopen ,,alleen zoete rommel''. Maar er komen niet méér kinderen dan voorheen. Bakker Taboulard heeft het tussen de middag wel aanmerkelijk drukker gekregen. Antoine, Priscilla en Jean-Marie vinden dat logisch. Alledrie zijn ze het erover eens dat het verdwijnen van de automaten ervoor zorgt dat op school minder tussendoor gesnoept wordt. Iedereen spaart de trek op tot het middageten. En dat is nu eenmaal hartig, niet zoet.

Toch is met de automaten volgens hen de boosdoener niet verdwenen. Dat is namelijk de diepvriesmaaltijd. Priscilla zit 's avonds graag aan tafel voor een goed maal, maar dat komt er niet vaak van. Alles moet nu eenmaal snel in het drukke leven, ook het avondeten. ,,Het is de stress die ons dik maakt'', zegt ze met haar handen demonstratief in haar zij.

,,Als ik lekker wil eten'', zegt Antoine, ,,moet ik zelf koken''. En dat komt er hoogstens op zaterdagmiddag van. Op werkdagen komt zijn moeder om negen uur 's avonds thuis en eten ze diepvries. En dat is nu eenmaal moeilijk te weerstaan: ,,Je hebt nu frieten die in veertig seconden klaar zijn. En ze zijn mortelles – dodelijk lekker!''