Schröder en Merkel nog één keer op de zeepkist

Aan de vooravond van uitgestelde verkiezingen van zondag in Dresden stonden Merkel en Schröder nog een keer tegenover elkaar. Volgende week gaan ze weer om de tafel om een grote coalitie te smeden.

Hij is hees. Hij kijkt bars. Hij heeft wallen onder zijn ogen. De verkiezingscampagne heeft sporen achter gelaten, maar Gerhard Schröder geeft niet op.

Jasje uit. Armen in de lucht. Linker elleboog op het spreekgestoelte. Rechterhand om te gesticuleren. Vooruit, nog één keer dan.

Nog één keer uitleggen waarom een keuze voor de SPD een goede keuze is. Ecologisch verantwoord. Sociaal rechtvaardig. Vredelievend. Uitleggen, ook, waarom ,,die andere kandidaat het niet kan''. Duitsland leiden. Omdat ze niet de kracht heeft het op te nemen tegen een supermacht die een onzalige oorlog wil voeren. Omdat ze erbij was in de jaren negentig, toen Kohl regeerde en de problemen van de Duitse verzorgingsstaat niet werden aangepakt. Schröder schreeuwt de argumenten bijna uit. Zachtjes kan zijn stem niet meer.

Vrijdagavond aan de oever van de Elbe. Vijfduizend mensen in de regen op een weiland. Een Oktoberfest met bier, braadworst en een optreden van Roland Kaiser, een oudere bard uit West-Duitsland, die in Oost-Duitsland zeer populair is. Verkiezingscampagne twee weken ná de verkiezingen: het is slechts één van de curieuze wendingen in deze gedenkwaardige politieke herfst.

Kiesdistrict 160, Dresden I, mocht op 18 september niet met de rest van het land naar de stembus omdat vlak voor de Bondsdagverkiezingen een kandidaat van de extreem-rechtse NPD overleed en de kiezer de tijd moest krijgen om aan de nieuwe kandidaat te wennen. In de Altstadt van Dresden wordt morgen pas gestemd. Zo schreef de wet het voor.

Daarom hangt de stad nog steeds vol met affiches. Soms vier per lantaarnpaal. Achterhaalde affiches. Een oproep om te stemmen op Joschka Fischer, bijvoorbeeld, de Groene minister die al heeft aangekondigd dat hij in de Duitse politiek geen topfunctie meer ambieert. En affiches voor plaatselijke kandidaten van SPD en dieLinke, die al twee weken zeker zijn van een zetel in de Bondsdag.

Daarom ook moesten Gerhard Schröder en Angela Merkel nog één keer op de zeepkist. In de verlenging. Woensdag spraken ze mét elkaar over een gezamenlijke regeringscoalitie. Twee dagen later vechten ze tégen elkaar om het laatste district. Zij in het winkelcentrum, hij aan het water. Volgende week zitten ze weer met elkaar aan één tafel.

In Dresden zijn zondag 219.000 stemmen te vergeven en enkele zetels. De voorsprong van CDU/CSU op de SPD bedraagt sinds 18 september drie zetels. Specialisten gaan ervan uit dat de christen-democraten hun voorsprong niet kwijt kunnen raken. Maar de voorsprong kan wel slinken of groeien. En dat is in de psychologische oorlogsvoering tussen kanselier en kandidaat van groot belang.

In Berlijn heerst nog steeds een patstelling. Angela Merkel vindt dat zij kanselier moet worden. Ze heeft immers gewonnen, met 450.000 stemmen. Gerhard Schröder vindt dat hij kanselier moet blijven. Kanselier wordt uiteindelijk degene die een meerderheid in de Bondsdag achter zich weet. En dat heeft Merkel vooralsnog niet voor elkaar.

In Dresden werft Schröder daarom kiezers opdat ,,ik verder kan werken aan de modernisering van het land''. En spreekt Angela Merkel de hoop uit dat Schröder zondag eindelijk eens zal inzien dat zijn roodgroene regering is weggestemd en dat hij geen aanspraak kan maken op de kanselarij.

Twee weken na de verkiezingen lijken christen-democraten en sociaal-democraten vastbesloten om met elkaar te regeren. Andere opties, die rekenkundig mogelijk zijn, zijn vooralsnog politiek onhaalbaar. In een aantal dossiers is samenwerking goed denkbaar. Beide kampen hadden afgelopen winter bijna een akkoord bereikt over hervorming van het stroperige federale stelsel. In de gezondheidszorg bereikte men al eens een belangrijk compromis en CDU/CSU hebben Schröders hervormingen op de arbeidsmarkt van harte ondersteund. Als het gaat om kernenergie en het EU-lidmaatschap van Turkije staan ze lijnrecht tegenover elkaar. Ook verschillen partijen fundamenteel van mening over de economische situatie van Duitsland. Schröder zegt dat het langzaam bergop gaat, Merkel ziet slechts een tranendal. En tussen beiden staat dé kwestie. De K-kwestie.

In het machtsvacuüm wordt honderduit gespeculeerd. Zo is er de theorie dat Schröder minister van Buitenlandse Zaken zou kunnen worden onder Merkel. Alleen hij kan het namens de SPD opnemen tegen Merkel. Alleen hij kan een coalitie met de vijand in de SPD verkopen. Schröder op een EU-top in de schaduw van Merkel? Een andere theorie wil dat beiden uiteindelijk moeten terugtreden, uit liefde voor het vaderland. Een derde variant gaat uit van koehandel. CDU/CSU mag de voorzitter van de Bondsdag leveren. Als ze nu eens van dat recht af zou zien? Veiliger lijkt de veronderstelling dat Schröder zijn huid zo duur mogelijk zal verkopen, dat hij zal proberen zoveel mogelijk uit de onderhandelingen met de christen-democraten te slepen. Is het niet voor hemzelf, dan in elk geval voor zijn partij.

De christen-democraten verspreidden deze week het gerucht dat Schröder dit weekeinde al met een groots gebaar de aftocht zal blazen. Maandag is Tag der Deutschen Einheit, een nationale feestdag. Zou dat niet een mooi moment zijn? De SPD deed het gerucht onmiddellijk als ,,quatsch'' van de hand. Toch komt maandagavond de partijtop bijeen.