Ontspannen

Na de wedstrijd Ajax-Arsenal fluisterde Johan Cruijff iets in het oor van Danny Blind. Danny boog zich eerst nog wat verschrikt naar hem toe, maar moest toch lachen. Johan lachte ook. De grapjas Johan Cruijff? Ik kan het mij niet voorstellen. Het was diep in de vorige eeuw dat ik de Verlosser nog zo ongeremd had zien lachen; toen op een golfbaan. De laatste jaren kwam Cruijff niet veel verder dan een grijns. Dat mocht ook niet, want hij heeft nu de stand van een intellectueel op te houden.

De gemoedelijkheid van de eerste onder de Ajacieden is een meevaller voor Danny Blind. Zo lang hij in de gratie van Cruijff staat, kan hem niets gebeuren. Winnen of verliezen doet er niet toe. Ook al niet omdat er in voetballend Nederland een nieuwe trend is ontstaan: het ontspannen sfeertje na de wedstrijd. Handen schudden, fluisteren, lachen, je ziet niet anders. Verliezen van Arsenal mag, daar is niets mis mee.

De uitvinder van het ontspannen sfeertje is PSV-coach Hiddink. Guus introduceerde het filosofische schouderophalen na een verloren wedstrijd. Ja zelfs na de uitschakeling in de Champions League. Mompelend op zijn Achterhoeks: ,,Kan gebeuren.'' Met FC Blessure naar Fenerbahçe, Guus zit er niet mee. Het vredige bestaan van een voetbaltrainer.

Komt het door die vreselijke krijtstreeppakken? Je ziet op de bank geen coach meer in trainingstenue. Zelfs Gertjan Verbeek van Heerenveen zit er op zijn zondags bij. En dat is voor Gertjan heel moeilijk. Want aan hem blijf je zien dat hij op klompen naar school is gegaan. Het maatpak vervormt hem geheel onterecht tot een kermisbaasje. Naar het schijnt soms met losse handjes.

Ook Erwin Koeman hield het nog redelijk ontspannen na de dramatische uitschakeling van Feyenoord door een armzalig stel Roemenen. Natuurlijk was het zuur, maar de trainer stond niet op zijn benen te trillen. Hij zocht ook geen excuses. Puinruimen na de caramboleske kippendrift van Ruud Gullit blijft de boodschap in Rotterdam. Feyenoord mag dan koploper zijn in de eredivisie, we zullen Koeman niet gauw horen over een wenkende landstitel. Ook niet als Feyenoord na de winterstop dertien punten los staat. Erwin is minder joyeus dan zijn broer Ronald, maar ook hij houdt het graag gezellig. Een kwartier na de wedstrijd in Boekarest stuurde hij de spelers terug het veld op: er moest nog wat worden uitgelopen. Van een ontspannen sfeertje gesproken. Je zou het ook humor kunnen noemen. Of een aanval van mystiek.

Nog gezelliger was het donderdagavond in Tilburg. Het Europees avontuur van Willem II was weliswaar voorbij, maar de hoofdsponsor had tienduizend roodwitblauwe ratels ter beschikking gesteld. Nou, daar weten ze in Brabant wel raad mee. Als het maar geluid maakt. Het hele stadion ging ratelend de ondergang tegemoet. Trainer Maaskant sprak van een opsteker voor de competitie. ,,We stappen met opgeheven hoofd uit het UEFA-Cuptoernooi.'' Iedereen blij, iedereen ontspannen. In een paar uur tijd werd tienduizend liter bier weggezet, als voorschot op uitgesteld geluk.

Niet Ajax, PSV of Feyenoord, maar de provincialen van AZ en Heerenveen houden de trots van de natie hoog. Twee clubs die sinds jaar en dag het ontspannen sfeertje in de genen hebben. Hoor Riemer van der Velde spreken en het hele land richt zich schielijk op tot een idylle van meertjes en bootjes waar iedereen zit te hengelen, te vrijen en te toasten. Riemer: intimus zonder grenzen en toch zo gewoon van Heerenveen. Niet zo'n godzoeker als Ruud Gullit.

De voetbalanalist zei in de krant The Guardian: ,,Ik zou graag God ontmoeten. Niet om hem te ondervragen, maar om te kijken wat het is.'' Tja, je bent Amsterdammer met diepte of je bent het niet. Van de P.C. Hooftstraat naar God, en omgekeerd: het zijn werelden, geen ontspannen sfeertje.

Zou Marco van Basten een God hebben? Die wil ik dan graag spreken. Om te vragen: hoe ver kun je gaan in de verruïnering van een mooie voetballer als Mark van Bommel? Hoe godgeklaagd rancuneus moet je zijn om ene George Boateng te selecteren voor de wedstrijd tegen Tsjechië en de gracieuze middenvelder van Barcelona andermaal als lucht weg te blazen? Dit heeft niets met tactiek te maken of met een concept of met de tegenstander. Dit is kwaadaardig.

Van Basten: grote voetballer, goeie coach, klein mens.