Niemand kent het paradepaardje (gerectificeerd)

Driekwart van Nederland weet niets over de levensloopregeling, het paradepaardje van dit kabinet. Ook werkgevers, met name in het MKB, worstelen met de nieuwe wet. Over drie maanden begint de regeling.

De levensloopbus gaat binnenkort rijden. Akzo Nobel gaat binnenkort met een bus alle vestigingen langs en er komt zelfs een levenslooplied, maar hoofd arbeidsvoorwaarden George Brachten van chemieconcern Akzo Nederland weet nog niet op welke melodie. ,,Het leeft absoluut nog niet bij werknemers'', verklaart Brachten de ongebruikelijke manier om de ruim twaalfduizend Akzo Nobel-werknemers te wijzen op de levensloopregeling die volgend jaar van kracht wordt.

Akzo Nobel is een voorloper. Het bedrijf heeft in de CAO afspraken gemaakt over de levensloopregeling en is al een aardig eind op weg met het invoeren daarvan. Dat mag ook wel, want over drie maanden, vanaf 1 januari, mogen alle Nederlandse werkgevers gaan sparen: 12 procent van het bruto jaarsalaris, tot een maximum van 210 procent, op te nemen in de vorm van tussentijds verlof of door eerder te stoppen met werken. Het is het paradepaardje van dit kabinet.

Maar voordat het zo ver is, moeten eerst de werkgevers de nodige maatregelen nemen om hun werknemers in staat te stellen om te sparen. Ook als ze geen CAO-afspraken hebben gemaakt over de vraag wat er gebeurt met het prepensioen, dat het kabinet vanaf volgend jaar niet meer fiscaal steunt. Het is omzetten in een ruimer ouderdomspensioen of gebruiken voor de nieuwe levensloopregeling. Akzo Nobel heeft gekozen voor de levensloopregeling, en steunt bovendien de werknemers met een bijdrage van 3,8 procent van het brutoloon.

Minder bekend is de hoeveelheid administratieve maatregelen die werkgevers moeten nemen, zegt Rutger Koopmans, directeur ING Wholesale Banking, de afdeling van bankverzekeraar ING die zich op zakelijke klanten richt. ,,Zo moet per werknemer worden vastgelegd hoeveel hij spaart, en over welk deel van het loon. Dan moet het levensloopgeld op een aparte spaarrekening worden gezet.'' Ook moet de werkgever controleren of de werknemer niet over het toegestane percentage heengaat. En of er niet tegelijk voor het spaarloon en de levensloop wordt gespaard. Daarna moeten er regels komen voor wanneer het verlof kan worden opgenomen, en hoe de spaartegoeden worden uitgekeerd. ,,Ik kan me voorstellen dat ze er tegenop zien'', zegt Koopmans.

Om de uitvoering van de nieuwe regeling eenvoudiger te maken, sluiten veel bedrijven een collectieve overeenkomst met een of meer aanbieders van levensloopproducten; banken en verzekeraars als ING, ABN Amro en Zwitserleven, maar ook de speciaal opgerichte dochters van pensioenfondsen zoals ABP-dochter Loyalis en Careon van zorg-pensioenfonds PGGM. Die aanbieders nemen dan een belangrijk deel van de administratie en controle van de verloftegoeden over van de werkgever.

De concurrentiestrijd tussen de aanbieders is inmiddels in volle hevigheid losgebarsten. PGGM en ABP hebben al maanden geleden de aanval ingezet toen zij hun levensloopregelingen presenteerden. ,,Werkgevers zijn pragmatisch'' zegt Koopmans. ,,Ze kiezen uitvoerders op grond van het gemak dat ze bieden.'' Maar, net als bij collectieve ziektenkostenverzekeringen, is de werknemer altijd vrij een andere uitvoerder te kiezen.

Lang niet alle bedrijven zijn klaar. Bedrijven met meer dan 10.000 werknemers zijn maanden geleden begonnen, zegt leider van het `project levensloop' bij ING, Huibert Jongenburger. ,,Nu zijn we bezig met het bedrijvensegment daaronder, de ondernemingen met enkele honderden werknemers, en dan komt het MKB. Die hebben gewacht tot Prinsjesdag, en zijn daarna pas vragen gaan stellen bij hun contactpersoon bij de bank.''

Volgens Akzo zijn het de uitvoerders zelf die hun zaken nog niet op orde hebben. ,,Een aantal heeft zich natuurlijk heel lang afgezet tegen de regeling en de invoeringsdatum. Vooral de verzekeraars hebben zich heel lang verzet. Zij moesten toen de draai maken om het product toch enthousiast in de markt te zetten.''

Akzo heeft met tien uitvoerders gesprekken gehad. Daarvan zijn er drie overgebleven, waar nu mee wordt onderhandeld. ,,Wij vinden dat we eind oktober echt klaar moeten zijn, en niet ergens in november of december. En dat dan ook duidelijk is welke spaarproducten precies worden aangeboden'', zegt Brachten. ,,Het gaat om veel geld, vrijwel het hele prepensioen dat vrijvalt.''

Het meest ingewikkelde deel van de hele invoering, daar zijn uitvoerders en werkgevers het over eens, is het informeren van de werknemers. Uit onderzoek van TNS NIPO bleek deze week dat bijna driekwart van de Nederlandse werknemers nauwelijks weet wat de levensloopregeling precies inhoudt, als ze er überhaupt al van gehoord hebben.

Om die reden zal bijvoorbeeld ING de komende maand een team van veertig man – financieel adviseurs, verkopers – gewapend met beamers en laptops, in kantines van klanten uitleg geven over de regeling. Er staan drieënhalf duizend van deze `kantinesessies' gepland.

Het soort vragen bij de sessies die al geweest zijn, is heel divers, zegt Jongenburger van ING. ,,Waarom zou ik meedoen, is het niet hetzelfde als spaarloon, wat gebeurt er met het geld als ik doodga?'' Met rekenvoorbeelden wordt de werknemers uitgelegd hoeveel ze kunnen sparen. ,,Dit is de kern van ons advieswerk'' zegt Koopmans.

Akzo Nobel doet zijn eigen voorlichting. ,,Wij zullen ongeveer 35 bijeenkomsten door het hele land houden'', zegt Brachten. Daar is die levensloopbus voor. ,,Wij zullen werknemers heel serieus informeren over de voor- en nadelen van de levensloopregeling.'' Het voornaamste doel is werknemers een bewuste keuze te laten maken. Akzo Nobel zal zijn werknemers niet pushen om mee te doen aan de regeling, maar het bedrijf is er zelf wél enthousiast over. ,,Wij geloven wel in de regeling.'' Het door de werknemer – met hulp van de werkgever – gespaarde verlof biedt volgens Brachten veel mogelijkheden voor planning van de loopbaan. Maar dan zal het bedrijf eerst de komende maanden de desinteresse van zijn werknemers moeten overwinnen. En de onwetendheid, getuige de veelgehoorde vraag: ,,Kan ik er straks ook een auto van kopen?''

Rectificatie

In het artikel Niemand kent het paradepaardje (1 oktober, pagina 21) staat dat vanaf 1 januari alle Nederlandse werkgevers mogen sparen voor de levensloopregeling. Bedoeld is: alle Nederlandse werknemers.