Lekker naar moeder toe

De favoriete plek van de kinderen op school is de kantine. Het ligt er vol tekenspullen, treintjes, boeken. Er zijn glazen schuifdeuren naar de tuin, die 's zomers wijdopen staan. Over de warme maaltijden zijn ze tevreden. De sla is ,,vies'', maar je mag altijd een toetje, zelfs als je je bord niet hebt leeggegeten. De juffen van de kantine vinden ze de leukste van de school.

Je zou bijna vergeten dat het een jaar geleden nog anders was. Elke schooldag rukte je (of de oppas) vier keer uit om ze te halen en brengen. En soms vaker, want in Zwitserland hebben kinderen van verschillende leeftijden, op dezelfde lagere school, bizar genoeg vaak andere schooltijden. In arren moede hadden sommige moeders – nooit vaders – een lunchdienst opgezet: ze kookten om beurten thuis en namen dan andere kinderen mee. Tweeverdieners schakelden nanny's en oma's in, of stuurden hun kroost naar dure privé-scholen met overblijf.

Toen, in november 2004, begonnen zes dorpjes vlakbij Genève met gemeentelijke subsidie ieder een kantine én voor- en naschoolse opvang. Eén cateraar levert de maaltijden, dat scheelt geld. Er kwamen drie nieuwe juffen: één gediplomeerde onderwijzeres en twee anderen met onderwijservaring, gescreend door de onderwijsinspectie van het kanton. De eerste maanden weken zij met de kinderen uit naar het dorpshuis, even verderop. Nu is de recreatieruimte op school omgetoverd tot kantine, en hoeven ze het gebouw niet meer uit. Voor 43 frank, 28 euro, per dag is een kind van half acht 's ochtends tot kwart over zes 's avonds onder de pannen. En, heel fijn in een land waar zware boekentassen zelfs zesjarigen al dwarslaesies bezorgen: het huiswerk is gedaan.

In Zwitserland is dit een uitzondering. Van de 2.800 gemeenten zijn er slechts 35 die tenminste één school hebben met overblijfmogelijkheden, zo bleek laatst uit een studie van de denktank Avenir Suisse – vooral de steden. Vandaar dat Zwitserland, na Nederland, het laagste percentage fulltime werkende vrouwen van Europa heeft.

De kantons, niet de federale overheid, gaan over kinderopvang. Ticino en Jura geven als enige subsidie aan scholen om dat te regelen. Andere kantons laten het aan de gemeenten over. En die komen alleen in actie als genoeg ouders erom vragen. Aangezien veel Zwitserse vrouwen niet werken – uit traditie, maar ook omdat er geen overblijf is op school – wordt die vraag niet overal even pertinent gesteld. Zo is de cirkel rond.

Vandaar dat de kantines op de zes scholen bij Genève helaas maar een experiment zijn. De subsidie is voor vijf jaar. ,,Als we dan niet op eigen benen staan, moeten we sluiten'', zei de wethouder laatst op een ouderavond. ,,Of de prijzen verdubbelen.'' ,,Verdubbelen?!'', vroeg een dame in de zaal. ,,Ik heb drie kinderen!'' Als zij ze nu alledrie naar de opvang zou sturen, zou haar dat al bijna 2.000 euro per maand kosten. Als ongediplomeerde kan ze daar bijna niet tegenop werken. Vandaar dat alleen tweeverdieners die allang gewend waren om een groot deel van één salaris aan kinderopvang uit te geven, hun kinderen volop van de kantine gebruik laten maken. De rest stuurt ze soms, voor de gezelligheid. Er zijn een paar moeders parttime gaan werken. Maar iedereen houdt de vingers gekruist, want wie weet hoelang dit nog duurt.