In dubio: kunst kopen of kunst huren?

Iedereen staat wel eens voor de vraag: hoe besteed ik mijn geld? Deze week: koop ik kunst of moet ik een kunstwerk huren? Reserveer 1.000 euro en ga kijken wat je daarvoor kunt kopen - bij galeries, op internet en bij kunstenaars in het atelier. De beloning is een groot avontuur.

De zoektocht naar kunst brengt je op plaatsen waar je misschien nooit eerder was. Van de rommelige expositieruimte bij een collectief van jonge kunstenaars tot een gelikte website, waar je het je duizelt van de afbeeldingen. En je ontdekt hoe ongelooflijk veel mooie dingen er worden aangeboden, van etsen en zeefdrukken tot beelden en installaties.

Natuurlijk blijken tal van die beeldschone kunstvoorwerpen veel meer te kosten dan 1.000 euro. Maar ook wordt duidelijk dat verrassend veel wel voor dat bedrag te koop is. Voor wie 1.000 euro te veel is of voor wie als beginner opziet tegen een zoektocht is er de Kunstuitleen. Daar kun je geen kunst lenen maar wel huren, en als het schilderij of beeld je bevalt kun je het vrijwel altijd kopen. Dus kunst kopen of huren?

Kunst kopen

Gooi als beginner de netten ruim uit. Kijk op internet op galeries.nl of kunstuitleen.nu om een idee te krijgen. Loop galeries af voor hedendaagse kunst en kunsthandels voor de kunst uit vroeger tijden. Vraag in je omgeving of er iemand is die een kunstenaar kent, waar je op bezoek kunt gaan.

Kijk alleen maar of je iets mooi vindt. Dat klinkt als een open deur, maar veel mensen die kunst gaan kopen, denken dat ze een belegging doen. Vergeet het. Is het al lastig om nu de waarde van een kunstvoorwerp vast te stellen, het is zelfs voor een expert buitengewoon hachelijk iets zinnigs te zeggen over de toekomstige waarde. Kijk gewoon veel, dan ontdekt je wat je mooi vindt en leer je vanzelf kwaliteitsverschillen te ontdekken.

Let dus ook niet op gevestigde namen, maar probeer gewoon een kunstenaar te vinden die iets maakt dat je aanspreekt. Dat kunnen heel goed jonge, onbekende kunstenaars zijn. Veel galeries bieden betaalbaar werk van jonge kunstenaars, maar je kunt ze ook zelf zoeken. Bezoek bijvoorbeeld in de zomermaanden de afstudeertentoonstellingen van kunstacademies.

Unieke kunstwerken – schilderijen, beelden – zullen gauw duurder zijn dan 1.000 euro. Een beginner kan zich dan ook in eerste instantie richten op `serie-kunstwerken' zoals etsen, zeefdrukken en litho's; zelfs van gevestigde kunstenaars kosten die vaak maar een paar honderd euro. Het is ook mogelijk afdrukken van foto's te kopen, bij galeries en archieven. In de Volkskrant werd onlangs aangeraden te grasduinen bij het Nederlands Fotomuseum en antiquariaten als het Instituut voor Concrete Materie.

Wie weinig geld heeft en toch een uniek kunstwerk wil, kan gebruik maken van de kunstkoopregeling: je betaalt 10 procent van de koopsom aan en lost de rest in termijnen af, zonder rente. Die stimuleringsregeling geldt alleen voor hedendaagse kunst, dus niet voor het romantische stilleven uit pakweg 1837.

Van een eenmaal gekocht kunstvoorwerp kom je niet zo makkelijk af. Natuurlijk zijn er de veilingen – een huis als Glerum heeft een ondergrens van slechts 150 euro – maar die zijn het terrein van beroepskopers en -verkopers. Dat je eraan vastzit, is juist mooi; kopen bevestigt de emotionele band met het kunstwerk.

Kunst huren

Voor de calculerende burger is huren ideaal, met overheidssubsidie, bij instellingen als Artotheek of Kunstuitleen. Je wordt lid van deze instellingen, die werk kopen van min of meer gearriveerde kunstenaars. Maandelijks spaar je een vast bedrag en daarvoor kun je een kunstwerk in huis krijgen. Als je het werk mooi vindt, kun je het kopen voor een vastgestelde aankoopsom – minus het al gespaarde bedrag. Gaat het vervelen dan huur je wat anders.

Het aanbod van werk is overweldigend; een Corneille is voor iedereen bereikbaar, in elk geval tijdelijk. Het kan ook nog aardig wat geld opbrengen. Toen Anton Heijboer was overleden besloten klanten om zijn al gehuurde werk maar te kopen; de korte hype had de marktprijs boven de vastgestelde aankoopsom uitgeduwd.

Het aanbod is ook beperkt, want de werken zijn alleen afkomstig van hedendaagse Nederlandse kunstenaars met een reputatie. Wie ouder werk mooi vindt of juist eens met nieuwkomers in aanraking wil komen, kan niet terecht bij de Kunstuitleen. En belangrijker, wie nog geen echte smaak heeft ontwikkeld, kan de ogen bij de Kunstuitleen minder trainen dan in de bonte wereld van ateliers en galeries.

Met medewerking van galeriehouder Cokkie Snoei in Rotterdam en Henk-Jan Mulder van Kunstuitleen Delft