Hoe overleef ik mijn studiekeuze?

De redactie van Thema heeft schrijfster Francine Oomen, bekend van de Hoe overleef ik-serie voor pubers, gevraagd zich te verdiepen in het probleem: Hoe overleef ik mijn studiekeuze?

Volwassene: (met een geamuseerd gezicht) ,,Francientje, wat wil jij later worden?''

Francine: (met haar benen in haar nek) ,,Ik wil bij het circus, met een roze glitterpakje aan de trapeze zwieren.'' (ik kon in die tijd ook heel aardig radslagen en flikflakken maken. Nu gaat dat iets minder gemakkelijk en moet er waarschijnlijk een ambulance aan te pas komen.)

Paar jaar later.

Volwassene: ,,En Francine, wat wil jij later worden?''

Francine: (kijkt op van haar tekening, vingers vol inktvlekken) ,,Modeontwerpster.'' (ik kon naast turnen ook tekenen en was gespecialiseerd in mooie dames met mooie kleertjes aan.)

Weer een paar jaar later.

Volwassene: ,,Weet je al wat je gaat doen na je eindexamen, Francine?''

Francine: (legt haar boek neer op haar tekenblok) ,,Uhm, jawel, ik wil naar de kunstacademie, en als dat niet lukt ga ik psychologie studeren.''

Volwassene, meewarig zijn hoofd schuddend: ,,Kind, leer toch een vak. Je hebt een goed stel hersens, kies een echt beroep. Iets waar je geld mee kunt verdienen. Ga bijvoorbeeld rechten studeren, en dat tekenen, dat kun je dan altijd nog als hobby doen.''

Nu was ik een kind dat aardig goed wist wat ze wilde. Ik schudde mijn hoofd, lachte en dacht: ha, ik doe toch lekker wat ik zelf wil.

De kunstacademie is het niet geworden, omdat ik mijzelf niet zag als iemand die in zijn atelier stond te schilderen, terwijl de schilderijen zich tegen de muren opstapelden. Ik wilde financieel onafhankelijk zijn. Dus het werd de Design Academie in Eindhoven. Daar werd (en word) je opgeleid tot industrieel ontwerper.

Ik heb er vijf jaar gespeeld. Hard gewerkt ook hoor, maar als je iets met plezier doet, voelt hard werken niet aan als zodanig. Je wordt er wel moe van, maar het geeft je ook ontzettend veel energie en bevrediging.

Vanmorgen, aan de ontbijttafel vroeg ik aan mijn dochter van 16, die dit jaar eindexamen doet: ,,Hoe vind jij het nou dat je tot een studiekeuze moet komen?''

Dochter (kijkt afwezig op uit tijdschrift dat ze aan het lezen is): ,,Gewoon, je moet doen wat je leuk vindt.''

Zo simpel is het inderdaad. Maar zo simpel is het vaak voor veel mensen helemaal niet.

Maar waarom niet?

Als kind weet je heel goed wat je graag doet, en waar je gelukkig van wordt. Je hoeft er niet eens over na te denken. Voetballen, fikkie stoken in de bosjes, buiten spelen, lieveheersbeestjes zoeken. Tekenen, lezen, lol trappen, kattekwaad uithalen. (Ik realiseer me opeens dat dit echt wel `vroeger' is. De tijden zijn veranderd. Maar daar hebben we het nu niet over.)

Als je groter bent en als je je leven meer vanuit je hoofd dan vanuit je hart en je buik leidt, wordt alles ingewikkelder. Je wordt angstiger, je gaat twijfelen en langzamerhand vergeet je wie je in werkelijkheid bent.

Je moet zo veel, en ook zo veel dingen die je totaal niet interesseren. Er wordt van alles van je verwacht. Van de weeromstuit ga je ook van alles van jezelf verwachten. Of juist helemaal niet. En iedereen kletst tegen je aan. Iedereen heeft een mening. Iedereen projecteert van alles op jou, vaak zonder dat je het in de gaten hebt. Je ziet en je hoort zo veel. Er is zo veel mogelijk. En sommige mensen hebben het idee dat er voor hen bijna níks mogelijk is. Die geven hun keuzes en het leven dat daarbij zou kunnen horen dan maar op, voordat ze eraan begonnen zijn.

Dat is natuurlijk jammer. Want je kunt wat je wilt. En je wilt wat je kan. Je bent de schrijver van je eigen verhaal.

SURVIVALTIPS BIJ (STUDIE)KEUZE VOOR OUDERS

Bemoei je alleen met de studiekeuze van je zoon/dochter als ze er om vragen (anders luisteren ze toch niet)

Projecteer je eigen (onvervulde) ambities niet op je kinderen (komt niks dan ellende van)

Steun je kinderen in dat wat ze gelukkig maakt (ook al is dat iets waar je zelf totaal het nut niet van inziet)

Laat je kinderen vrij. Ze weten zelf wat goed voor ze is, en als ze dat nog niet precies weten, komen ze daar vanzelf wel achter (ja, met het bekende vallen en opstaan)

Geef je kinderen het goede voorbeeld. Doe zélf wat je leuk en belangrijk vindt. Dat is het beste recept om ervoor te zorgen dat zij goed terecht komen (Help! Midlife-crisis!)

SURVIVALTIPS VOOR STUDIE-KIEZERS

Trek je niks aan van wat anderen tegen je zeggen

Alleen jij weet wat goed voor je is, wat bij jou past en hoort

Zorg ervoor dat je daar achter komt, als je het al niet weet

Dat is helemaal niet zo moeilijk: stel jezelf de vraag: wat fascineert me, waar word ik gelukkig van, wat doe ik met plezier en wat verveelt me nooit? (nee, niet dat knappe meisje in die disco, of die lekkere buurjongen, dat is een ander traject, hoewel je er deze tips ook prima voor kunt gebruiken)

Als je niet kunt kiezen, is het waarschijnlijk nog niet het juiste moment. Niet kiezen is ook een keuze (en vaak helemaal geen slechte)

Gun jezelf de tijd (dat is iets anders dan uitstel en afstel, omdat je niet dúrft te kiezen) Wat is er op tegen om eerst een jaar de wereld (en jezelf) te verkennen?

Wees niet bang om een verkeerde keuze te maken. Verkeerde keuzes zijn juist heel nuttig; je kunt er veel van leren. Om te weten wat je wél wilt, moet je vaak eerst ervaren wat je niet wilt

Laat je in je keuze leiden door je hart, niet door je verstand. Argumenten als: `Als ik notaris word verdien ik lekker veel geld,' zijn flutargumenten. Van geld wordt je niet gelukkig.

Het omgekeerde is wél waar: als je doet waar je gelukkig van wordt, zul je daar goed in zijn, en dus je geld mee verdienen.

Speel niet op safe, maar leef!

O, ja, dat was ik even vergeten in het dialoogje in het begin: als een volwassene mij vroeg wat ik later wilde worden, was mijn eerste antwoord altijd: ,,Gelukkig.''

Volwassene: ,,Nee, Francine, ik bedoel: wat wil je worden van beroep?''

,,Ooow, dat. Nou, ook gelukkig natuurlijk. Dûh.''

Beetje geschiedvervalsing, want toen ik klein was, zei niemand nog dûh.

Voor de volledigheid: gelukkig ben ik geworden, in mijn beroepskeuze en daardoor ook privé. Ik zwier rond, hoog in de circustent, ik doe adembenemende stunts, ik ontwerp, en ik bestudeer en observeer mensen, mezelf incluis. Ik schrijf, lees en teken en ik doe het met hart en ziel.

De serie Hoe overleef ik (HOI) van Francine Oomen bestaat uit acht boeken. Het laatste is deze week verschenen: Hoe overleef ik mijn ouders en zij mij.

Zie ook: www.francineoomen.nl