Het spel volgens de regels spelen

Iedere student heeft recht op studiefinanciering. De Informatie Beheer Groep verstrekt de beurs en de OV-jaarkaart. Alles gaat goed zo lang de student aan zijn verplichtingen voldoet. Een mailtje alleen is niet genoeg.

Evert (20) is niet iemand die zijn papieren handig in mapjes bewaart en altijd precies weet wat de hogeschool en de IB-Groep van hem verlangen, dat geeft hij zelf wel toe. Maar dat het zo mis kon gaan met zijn studiefinanciering dat had hij toch niet verwacht. ,,Ik heb een mailtje gestuurd,'' was een handig antwoord als zijn ouders af en toe eens wilden weten hoe het zat. En de IB-Groep reageerde nooit, volgens hem. Waar en hoe het fout is gegaan, zal wel nooit helemaal duidelijk worden. Juist daarom is zijn `casus' illustratief voor hoe het dus niet moet. Communiceren met de IB-groep kan heel ingewikkeld en frustrerend worden als je de spelregels niet volgt.

Evert begon in september 2003 met een hbo-studie in Utrecht. Hij bleef thuis wonen en kreeg dus een kleine basisbeurs met een OV-jaarkaart voor door de week. In mei 2004 meldde de IB-Groep onverwacht per brief dat zijn studiefinanciering werd stopgezet. Op het meegestuurde staatje was te zien dat hij pas per 1 december was ingeschreven bij de hogeschool. De IB-Groep concludeerde dat hij ten onrechte studiefinanciering had gekregen voor de eerste maanden van het studiejaar. Maar ja, Evert studeerde al sinds september, volgde colleges en deed tentamens. Daar zat de IB-groep dus goed fout. Even een mailtje sturen en dan zou het wel goed komen.

Les 1

De IB-Groep doet nooit iets zomaar. Als de studiefinanciering wordt stopgezet, heb je een groot probleem en moet je alles uit de kast halen om te zorgen dat het opgehelderd wordt. Denk nooit dat ze er in Groningen zelf wel achter zullen komen dat ze een fout hebben gemaakt.

Evert zocht het niet grondig uit en de papieren gingen een eigen leven leiden. Regelmatig werd hij bestookt met nieuwe overzichten van de stand van wat inmiddels een studieschuld geworden was. Deze staatjes zijn voor de argeloze lezer net zo ondoorgrondelijk als loonstrookjes. Termen en bedragen zijn onduidelijk. Extra ingewikkeld is dat de IB-Groep in de mondelinge communicatie niet spreekt van `schuld' maar van `boete'. De basisbeurs is namelijk in wezen sowieso al een schuld, die wordt kwijtgescholden als je binnen tien jaar afstudeert. Als de IB-Groep iets een `boete' noemt, weet je dat het goed menens is.

Omdat de IB-Groep ervan uitging dat de studiefinanciering vanaf 1 december 2003 wél rechtmatig was geweest, werd de `boete' naarmate de tijd verstreek gelukkig steeds kleiner. Door vanaf mei 2004 geen geld meer te krijgen, betaalde Evert zijn schuld in termijnen terug. In de zomer was hij weer `bij'. Dat gold in ieder geval voor de basisbeurs. Maar niet voor de OV-kaart. Die had hij gehouden, want hij moest tenslotte dagelijks heen en weer naar Utrecht reizen. Zo bleef er een OV-schuld bestaan, waarvan Evert uiteraard nog altijd geloofde dat die nergens op sloeg.

Les 2

De OV-kaart is een onderdeel van de studiefinanciering. De weekkaart 136 euro per maand waard, meer dus dan de basisbeurs voor thuiswonenden. Dat telt door zolang je de OV-kaart in bezit hebt. Stop je (tijdelijk) met studeren, lever dan altijd onmiddellijk je OV-kaart weer in.

In november 2004 kreeg Evert ineens weer geld. Daaruit concludeerde hij dat het probleem van zijn inschrijving blijkbaar was opgelost. Behalve zijn maandelijkse beurs kreeg hij zelfs een extra bedrag: de som van de maanden dat hij niets had gekregen terwijl hij er wel alweer recht op had. De maanden september-december 2003 waren daar niet bij opgeteld. Jammer, maar het was ze daar in Groningen gewoon niet aan hun verstand te peuteren dat hij toen echt wel gestudeerd had. Hij liet het maar zo.

In de overzichtsstaatjes bleef de OV-schuld terugkomen, en wat echt vreemd was: elke maand was het bedrag weer anders. Dat laatste was waarschijnlijk ook de reden dat de staatjes maar bleven komen, want de IB-Groep stuurt die alleen als er iets in de gegevens van de student verandert. En toen stond begin mei 2005 ineens een deurwaarder met een dwangbevel op de stoep. Binnen twee etmalen moest de OV-schuld (plus de deurwaarderskosten) betaald worden.

Om een deurwaarder kun je niet heen. Als je dan niet betaalt gaat de boete echt uit de hand lopen. Everts ouders probeerden nu zelf bij de IB-Groep te achterhalen waarom die schuld maar bleef staan.

Les 3

Als je 18 bent, ben je de enige aanspreekbare voor instanties als de hogeschool en de IB-Groep. Vanwege de privacy zullen die nooit met je ouders jouw problemen bespreken. Heel keurig, maar dat betekent dus ook dat je je zaakjes zelf moet regelen. Tenzij je je ouders schriftelijk machtigt.

Evert machtigde zijn ouders. De IB-Groep zei: in onze gegevens staat nu eenmaal dat hij pas op 1 december 2003 is gaan studeren en die gegevens komen van de hogeschool. Het bureau inschrijving van de hogeschool beaamde dit bij navraag. Hun verklaring: Evert heeft veel te laat zijn formulieren bij ons ingeleverd. Daarom hebben wij de begindatum veranderd. Een strafmaatregel dus.

Is dat onredelijk? Die vraag is eigenlijk niet relevant, want er viel toch niets meer aan te veranderen.

Het enige dat nu nog onduidelijk was, was de hoogte van het bedrag. In de overzichtstaatjes stond telkens een ander bedrag. Telefonisch was de kwestie inmiddels niet meer uit te leggen aan de Groningse IBG-medewerkers. Maar de IB-Groep heeft ook 22 regiokantoren met een balie waar je persoonlijk je probleem kunt voorleggen. De baliemedewerkster in Utrecht bleek tamelijk vooringenomen (`weer zo'n student die zijn zaakjes niet voor elkaar heeft en nu zijn vader op ons afstuurt'), maar moest al gauw toegeven dat ze er ook niks van snapte. Ze zou het uitzoeken en binnen twee weken opbellen. Dat deed ze niet. Toen Evert na twee weken zelf belde, kreeg hij te horen: die mevrouw werkt hier niet meer.

Het probleem over de hoogte van het boetebedrag van de OV-kaart is nooit opgelost. Maar dat komt omdat zowel Evert als zijn ouders zijn opgehouden het uit te zoeken. Dit vanwege een groter en dringender probleem dat zich in mei 2005 openbaarde: opnieuw werd de studiefinanciering rigoureus stopgezet, dit keer omdat Evert helemaal niet meer bleek te zijn ingeschreven bij de hogeschool. Maar dat is weer een héél ander verhaal.

Les 4

De spelregels van de IB-Groep zijn ingewikkeld, maar daar kun je als individuele student niets aan veranderen. Er is maar één weg: lees ze goed en volg ze heel precies op.