Het hartfilmpje en de dbc-administrateur

Spooknota's, hoge administratiekosten, en creatief declarerende specialisten. De onrust groeit sinds ziekenhuizen overschakelden op een nieuw declaratiesysteem.

Meneer Pennartz uit Breda was op 30 mei de heg aan het knippen, toen hij van de trap viel. Vanwege pijnscheuten in de rug stuurde de huisarts hem naar het plaatselijke Amphia ziekenhuis. Daar werd op de eerste-hulpafdeling een röntgenfoto gemaakt van zijn wervelkolom en moest hij de volgende dag terugkomen voor een CT-scan. Meneer Pennartz kon gerust zijn: er was niks aan de hand.

Totdat hij op 15 augustus de rekening kreeg. De twee bezoekjes kostten 144 euro en zevenentwintig cent. Het Amphia ziekenhuis berekende 115,50 euro aan `ziekenhuiskosten', 16,20 voor `honorarium dbc specialisme', 4,62 euro als `dbc sluittarief' en nog eens 7,95 euro voor `ondersteunende diensten' van een radioloog, nucleair geneeskundige, patholoog en anesthesist.

De gepensioneerd econoom kan er nog steeds ,,geen touw aan vastknopen''. De einddatum klopt niet. De naam van de behandelaar is fout. De ondersteunende artsen heeft hij geen van allen gezien. En de `dbc-trajecten' en aanverwante codes vertellen hem niks over zijn rugklachten en de foto's. Misschien, zegt hij, is dit wel de rekening van iemand anders.

Pennartz is niet de enige die deze krant schreef over zijn ziekenhuisrekening. Bert Koomen uit Dongen snapt niet waarom hij 172 euro kwijt is aan een dermatologisch onderzoek van een jeukend moedervlekje: ,,Ik was maar vijf minuten binnen.'' Een lezer uit Delft betaalde 120 euro voor de behandeling van een snee in zijn vinger. En weer een ander is op zoek naar de prijs van een hartfilmpje: waarom kost dat in het eigen ziekenhuis 36 euro en op zijn vakantieadres 71 euro?

Spooknota's noemen de samenwerkende patiëntenorganisaties, verenigd in de NPCF, de onbegrijpelijke rekeningen. De afgelopen vier maanden kregen ze er vijfhonderd klachten over. Ze gingen over hoge ziekenhuiskosten voor een eenvoudig consult, niet geleverde maar wel gedeclareerde behandelingen, en specialisten die verkeerde verrichtingen aankruisten.

Oorzaak van de onrust is een nieuw declaratiesysteem dat ziekenhuizen sinds januari gebruiken. Ziekenhuizen declareren bij zorgverzekeraars niet meer op basis van kunstmatig vastgestelde tarieven maar in termen van diagnosebehandelingscombinaties – dbc's in ziekenhuistaal. Een dbc bevat een complete ziekenhuisbehandeling van een ziekte of kwaal, vanaf een eerste polibezoek tot aan de laatste controle. En aan al die dbc's er zijn er in totaal zo'n 30.000 hangt een gemiddeld prijskaartje. Bedoeling is dat het ziektekostenverzekeraars en patiënten meer inzicht geeft in de behandelkosten en specialisten meer loon naar werk oplevert. Wie te dure dbc's aanbiedt, krijgt door verzekeraars minder patiënten aangeboden. En daardoor, is de verwachting, hoeven de zorgpremies weer minder snel omhoog.

Maar de eerste negen maanden overheerst verwarring. Patiënten snappen niet waarom ze gemiddelde prijzen krijgen doorberekend. Intussen worden medisch specialisten naar eigen zeggen gedwongen tot ,,creatief declareren'' en kiezen ze dure ,,carnavals-dbc's''. Tot die fraude dwingt het systeem hen, zeggen ze. Ze kunnen patiënten met meerdere aandoeningen tegelijk niet onderbrengen in een dbc. Voor sommige ingrepen bestaan geen dbc's. En als twee artsen samen opereren, mag er slechts één een rekening indienen. Deze `administratieve schijnwerkelijkheid' bracht internist John van Bork uit Boxmeer ertoe specialisten op te roepen tot een boycot.

De praktische onvolkomenheden zijn opmerkelijk, omdat juist de medisch specialisten het dbc-systeem hebben uitgedacht en ontwikkeld. De leden hebben er twee jaar geleden in meerderheid mee ingestemd, vertelt arts-microbioloog R. Diepersloot van de Orde van Medisch Specialisten. Problemen waren voorzien – wat wil je als je in tien jaar tijd een nieuw declaratiesyteem `uitpoldert' met ziekenhuizen, verzekeraars, specialisten en ministerie. Een systeem, uniek op de wereld, dat nog ,,het meest lijkt op software uit de automobielindustrie.'' Dan is het logisch, zegt de specialistenbestuurder, dat er stapels bugs inzitten. Zijn orde stuurt nu ,,luisterteams'' naar ziekenhuizen om samen met ontevreden collegae alle `ontwerpfouten' op te sporen en op te lossen. Diepersloot: ,,We zetten alles op alles om het binnen een jaar te laten werken''. Die deadline komt van zijn voorzitter. Als dan de belangrijkste problemen niet verholpen zijn, gaat ,,de stekker eruit''.

Met die houding maakt de Orde van Medisch Specialisten zich wel heel gemakkelijk van zijn verantwoordelijkheid af, vinden ziekenhuisbestuurders. Maar tijd om zich daar druk over te maken hebben ze niet. Want het nieuwe declaratiesysteem bracht ziekenhuizen eigen problemen. De dbc's vergen eigen administrateurs, ict-medewerkers en dbc-deskundigen. Verschillende administraties liepen vast – in juni had eenderde van de ziekenhuizen de administratie nog niet op orde. Rekeningen kunnen pas worden verstuurd als de behandeling is afgerond. En zolang een verzekeraar daar niet over beschikt, krijgt het ziekenhuis zijn geld niet en kunnen ook de verzekeraars niet uitrekenen welke ziektenkostenpremies ze voor komend jaar moeten berekenen.

Feit is wel dat de dbc's de ziekenhuisadministratie fors duurder maken. Dat blijkt uit een niet-gepubliceerde steekproef van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen onder 11 van de 87 algemene ziekenhuizen. Per ziekenhuis hebben dit jaar 8,5 extra personeelsleden (fte's) een volledige dagtaak aan de nieuwe dbc-administratie. Inclusief computerondersteuning komt dat, uitgedrukt in geld, neer op 400.000 euro per jaar extra. Dat staat los van de voorbereidingskosten: daaraan was een ziekenhuis gemiddeld acht full time personeelsleden extra kwijt. Inclusief computerinvesteringen kostte dat nog eens 800.000 euro. Dat betekent dat het nieuwe declaratiesysteem de 87 algemene ziekenhuizen tot nu toe 104,4 miljoen extra kostte.

Voorzitter Joan Leemhuis-Stout van de vereniging van ziekenhuizen is geschrokken van deze ,,forse administratielasten''. Ze zijn hoger dan sommige ziekenhuizen hadden begroot. ,,Ik sluit niet uit dat we ons vergist hebben in de omvang van de extra kosten.'' Maar ze verwacht dat het ,,tijdelijke meerkosten''zijn. De administratielast daalt weer zodra verzekeraars gaan onderhandelen over een groter deel van de ziekenhuiszorg. ,,Nu houden ziekenhuizen twee administraties tegelijk bij, omdat we werken met én vrije prijzen én budgetfinanciering. Zodra verzekeraars en ziekenhuizen gaan onderhandelen over meer ziekenhuiszorg, vervalt een deel van die dubbele boekhouding.'' Bovendien, nuanceert Leemhuis, maken de computerinvesteringen de invoering van het elektronisch patiëntendossier ook goedkoper.

Prangende vraag is wie opdraait voor deze extra kosten. Niet de patiënt, bezweert de voorzitter. ,,Geen van onze leden ruilt handen aan het bed in voor administratief personeel.'' Dus, constateert ze, krijgt de verzekeraar deze rekening gepresenteerd. En daarmee de premiebetaler? ,,Ja'', zegt Leemhuis, ,,zo werkt het systeem. Verzekeraars bepalen hoeveel van deze kosten ze doorrekenen in de premie van de basisverzekering''.

Spooknota's, creatief declarerende specialisten en hogere administratiekosten. Aanloopproblemen of voorbode van chaos? De vereniging van ziekenhuizen houdt het op het eerste. Dit zijn ,,kinderziekten'', zegt voorzitter Leemhuis, die kom je bij elke grote hervorming tegen. Ze zegt ook: ,,We veronachtzamen deze aanloopproblemen niet. Maar we moeten nu doorgaan met de dbc's en de marktwerking. Hoe sneller we dat doen, hoe eerder we af zijn van de dubbele boekhouding. We kunnen en willen niet meer terug. In het oude budgetsysteem bestond geen relatie tussen geld en verrichtingen. De patiënt was de dupe: er waren wachtlijsten van hier tot gunter.''

Hoogervorst heeft beterschap beloofd. Kamerlid Buijs (CDA) riep de bewindsman op de operatie stop te zetten als er geen verbetering komt. Maar volgens Hoogervorst is er geen weg terug. Afgesproken is dat de ziekenhuisnota's met ingang van 1 januari eenvoudiger moeten. Patiënten krijgen een rekening in `Jip-en-Janneke-taal', met omschreven diagnose en behandeling. Niet-geleverde diensten worden niet meer vermeld. En voor korte bezoeken aan een medisch specialist wordt een goedkoper dbc-consult ingevoerd.