Doodgewoon

De laatste gang van een artiest is geen première, vindt Albert Verlinde

Dag Kindertjes. Uit met de pret.

De dood beheerste de afgelopen twee weken het entertainmentnieuws. Joop Doderer overleed en afgelopen donderdag dronken familie, vrienden en Saartje voor de laatste keer een `kopjen Kofjen' op de zwerver. Natuurlijk mét 'n koekjen. André Hazes heeft zich postuum ontwikkeld tot de Heintje Davids van het uitvaartwezen door tweemaal een afscheidsceremonie mee te maken en bereikte een week geleden de hoogste notering middels een vuurpijl gevuld met zijn as. Overigens niet alle as, want weduwe Rachel heeft ook een tatoeage met wat asresten in haar arm laten zetten. Er zijn verhalen dat de arm door het overmatig drankgebruik van Hazes af en toe zwalkende bewegingen maakt en hikt, maar die verhalen doe ik maar af als flauwe grappen; asbakken. En dan overleed dinsdag regisseur Willem van de Sande Bakhuyzen aan de gevolgen van darmkanker. Een dag later was zijn film Leef! de openingsfilm van het Filmfestival in Utrecht. Op hetzelfde festival werd het meesterwerk Cloaca van Willem een paar jaar geleden door de vakjury genegeerd, maar het zal me niets verbazen als de nieuwe rolprent wel in de prijzen valt. Als het Gouden Kalf verdronken is.

Als maker van een entertainmentmagazine is het altijd moeilijk een houding te bepalen bij een overlijden. Natuurlijk maken we een necrologie maar dat is altijd gevoelig werk. De sprekers die je als redactie benadert, zijn persoonlijk zeer betrokken bij een sterfgeval en het is dus zaak enige voorzichtigheid in acht te nemen. Zo werd Jasperina de Jong ooit door een radioprogramma uit bed gebeld voor een reactie op het overlijden van haar vroegere tekstschrijver Guus Vleugel. Is Guus dood, vroeg ze geschrokken. Een blunder om als redacteur ter plekke dood neer te vallen. Zelf ben ik ook wel eens ontactisch door mijn eigen programma gebeld. Het volgende telefoongesprek zal ik nooit vergeten. Mijn eindredacteur bij Shownieuws belde me: ,,Albert, cabaretkenner Wim Ibo is dood. We hebben Jacques Klöters als spreker, een fragment van de familie Doorsnee. Kick van der Veer. Het wordt helemaal goed. Albert? Hallo? O shit.''

Als je alle reacties hebt is het ook zaak het commentaar op het overlijden op de juiste manier voor het voetlicht te brengen. Ik heb ooit van kijkers veel kritiek gekregen omdat ik niet rouwig genoeg keek toen ik bij SBS6 het overlijden van Alexander Pola meldde. Maar het overlijden van een 80-plusser breng je toch wat anders dan de dood van een man of vrouw die nog midden in het leven staat, zoals Willem van de Sande Bakhuyzen of een paar jaar geleden Guusje Nederhorst. En dan is er het vraagstuk van de begrafenis. Mijn policy is altijd geweest om niet met camera's op een begraafplaats rond te wandelen en zo de laatste gang van een artiest te behandelen als een première. Dat voelt lijkenpikkerig aan. Maar wat doe je als de familie zelf graag het afscheid breed uit wil meten zoals dat in het geval van André Hazes het geval was? En als daar kritiek op is als de Ster bijna letterlijk bijgezet wordt aan het firmament terwijl de nabestaanden knokkend op aarde achterblijven? Als de vuurpijl in stilte wegsterft en de gillende keukenmeiden doorklinken? Dan kun je maar één ding doen. Respect tonen voor de wil van de overledene en zijn of haar naasten. Dus volg je Rachel in haar soms ondoorgrondelijke wegen, respecteer je Swiebertje die als zwerver in stilte naar verre oorden vertrekt en benadruk je het talent dat Willem van de Sande Bakhuyzen als geen ander had.

Al is een ziekte nog zo verraderlijk en een première nog zo wrang; Leef! Tot de laatste snik.