Donald Kalff: ABN Amro nu minder aantrekkelijk voor Angelsaksische banken

Na haar succesvolle overnamestrijd in Italië kan ABN Amro zelf doelwit worden van een buitenlandse overname. Dat is niet erg, zegt Donald Kalff tegen Juurd Eijsvoogel, als de koper maar geen Angelsaksische bank is.

Met tevredenheid is in Nederland gereageerd op de uitkomst van de lange overnamestrijd van ABN Amro in Italië. Maar is die vreugde wel terecht?

,,Alle overnames zijn riskant en de meeste mislukken. Maar deze vind ik heel verstandig. De Italiaanse markt is zo afgeschermd geweest dat er nu een enorm potentieel is voor het toevoegen van economische waarde. En dat is het belangrijkste wat een onderneming volgens mij moet doen.

Maar deze stap staat wel op gespannen voet met de hoofddoelstelling van ABN Amro: het verhogen van rendement voor de aandeelhouders. Beleggers op de beurs willen geen risico`s, ze willen in korte tijd een hogere koers van het aandeel. Dat kan je snel bereiken met saneringen en kostenbesparingen. Maar ABN Amro begint nu aan een heel complex proces. En daarvoor worden ze niet meteen beloond op de beurs.''

Waarmee de bank zelf een aantrekkelijke prooi wordt voor een grote buitenlandse bank?

,,Nee, althans voor Engelse of Amerikaanse banken is ABN Amro nu juist een minder aantrekkelijke partij om over te nemen. De komende vijf tot tien jaar zijn ze heel intensief bezig met het overbrengen van hun expertise en ervaring op de Italianen, het hervormen van die bank en het leren kennen van die markt. Dat gebeurt in samenwerking met de Italianen. Zoiets is heel goed om het midden en hoger kader te motiveren. Voor een bankier is het toch fantastisch om mee te werken aan de totstandkoming van de eerste Europese retailbank? Want wat mensen werkelijk motiveert, is werken voor een hoger doel. Maar als je Angelsaksisch denkt, dan is het bezwaar dat je deze aankoop niet snel kan verzilveren.''

Toch blijft de kans reëel, geeft ook topman Groenink toe, dat ABN Amro straks zelf wordt overgenomen door een buitenlandse bank. Die hoeft niet uit de Angelsaksische wereld te komen, het kan ook een koper uit China, Japan, Frankrijk of zelfs Italië zijn. Moeten we dan nog steeds zo tevreden zijn dat de markt nu is opengebroken?

,,Je mag hopen dat de consolidatie van Europese banken hierdoor een impuls krijgt. Maar als de koper een Amerikaanse of Britse bank blijkt, dan wordt het rendement voor de aandeelhouder – de stijging van de beurskoers en het dividend - allesbepalend. Dat is niet toekomstgericht. Daarmee voeg je mijns inziens niets toe aan de werkelijke economische waarde van het bedrijf – aan de productieve groei, aan de toename van het marktaandeel, aan de research and development.''

Maar als ABN of ING in handen komt van een buitenlandse bank die wél meer wil doen dan louter het tevredenstellen van de aandeelhouders op korte termijn?

,,Dan moet je zo'n overname toejuichen.''

Ook als die bank uit een land komt waar men de mond vol heeft van `economisch patriottisme', zoals Frankrijk, en waar men de deur zelf potdicht houdt?

,,Je moet onderscheid maken tussen de Franse politici en het Franse bedrijfsleven. Franse bedrijven doen het geweldig, die hebben de afgelopen jaren een enorme stijging van de productiviteit gerealiseerd. Alleen zijn het helaas de politici die het beeld bepalen.''

Maar ben je niet al te braaf als je zegt: wij stellen de grenzen van onze economie open, ook voor bedrijven die zich in eigen land door hun politici beschermd weten tegen buitenlandse kopers? In de Nederlandse energiesector bijvoorbeeld vindt niet iedereen dat een goed idee.

,,Natuurlijk moeten we af van de informele barrières in Frankrijk. Ik vind dat het kapitalisme beter verdient. Maar als het Duitse RWE met de aankoop van een Nederlands energieconcern economische waarde gaat creëren: uitstekend. De luchtvaart is er door de liberalisering van de markt in geslaagd veel economische waarde toe te voegen. De luchtvaartmaatschappijen zélf hebben het moeilijk, maar verder heeft iedereen ervan geprofiteerd. Barcelona zou Barcelona niet zijn zonder de vrije Europese luchtvaartmarkt.''

KLM is opgeslokt door Air France. Is dat een model dat we vaker gaan zien?,,Het is een doorslaand succes, op deze manier kan je onderdeel zijn van een wereldalliantie. Belangrijk is dat KLM een zekere zelfstandigheid behoudt. En managers van Air France komen naar KLM om te zien waarom ze doen wát ze doen, en omgekeerd gaan de Nederlanders naar Frankrijk. Zo houdt het middenkader zijn beroepstrots, dat zijn wél de mensen die het geld verdienen en in het algemeen economische waarde toevoegen. Zo creëer je echt partnerschap .''

Maar is `partnerschap' geen eufemisme? Het was toch een overname? Air France is nu toch gewoon de baas?

,,Dat is typisch Angelsaksisch gedacht, in termen van controle uitoefenen. KLM heeft het verschil meegemaakt bij de fusiepoging met British Airways. Toen kwamen er jongetjes van dertig binnen met het air van eigenaars. Dat is uitermate destructief voor de moraal en beroepstrots van de partij die wordt overgenomen. Het ziet er gelukkig naar uit dat ABN Amro het in Italië heel anders gaat aanpakken.''

Maar in Italië hebben ze een harde strijd gestreden. Ze hebben ontdekt dat ze daar vijanden hebben, en die zijn wel verslagen maar niet opeens allemaal verdwenen of bekeerd.

,,Toen ik bij KLM het fusieoverleg met Alitalia voerde, werd me al heel duidelijk dat je twee soorten Italië hebt. Het oude en het moderne Italië. De oude garde loopt nu echt op zijn laatste benen, dat is juist de afgelopen maanden wel gebleken. Wie nu nog zijn baan dankt aan een beschermheer op hoog niveau, gaat een moeilijke tijd tegemoet.''

Als grote Nederlandse bedrijven door een buitenlands concern worden overgenomen, verdwijnt er een hoofdkantoor, en daarmee hoogwaardige werkgelegenheid, uit Nederland. Dat kan niet goed zijn voor de economie.

,,Het is een harde wereld. Je ontkomt er niet aan dat de grote economische centra alleen maar groter worden en dat de hoofdkantoren daarheen zullen trekken. Het is niet reëel uit misplaatst nationalisme iets anders te veronderstellen.''

Is de overname van Antonveneta door ABN goed voor Europa?,,Ja, want de schotten zijn geslecht, nu kan ABN en voortrekker zijn. En qua stijl is het een typische Europese overname, die aansluit bij Europese prioriteiten. Het gaat hier niet om snel rendement voor de aandeelhouder. En voor de economische toekomst van Europa komt het er nu op aan wat er gaat gebeuren in Frankrijk en vooral in Duitsland.''

Dan moeten we het dus somber inzien, met de onduidelijke politieke situatie in Berlijn?

,,Integendeel. Ik ben juist erg blij met de uitslag van de Duitse verkiezingen. Het Angelsaksische ondernemingsmodel is duidelijk afgestemd. Wie er ook aan de macht komt, nu staat er een premie op niet-Angelsaksische hervorming van het bedrijfsleven. En dat is goed nieuws voor de concurrentiekracht van de Duitse economie en dus goed nieuws voor heel Europa en voor ons.''