Foto

Een van de mooiste platenhoezen die ik ken, is die van Bob Dylans tweede elpee uit 1963: The freewheelin' Bob Dylan. De hoes, herinner ik me nog goed, maakte me meteen razend nieuwsgierig naar de muziek die ze omvatte.

We zien Dylan, bijna nog een jongen, door een winterse straat met aangestampte sneeuw lopen, verkleumd, de schouders opgetrokken, terwijl een jonge vrouw zich kouwelijk tegen hem aandrukt. Het was West Fourth Street in Greenwich Village, las ik later, de New Yorkse artiestenwijk waar Dylan naar erkenning zocht.

Die foto, even later gecombineerd met de schitterende liedjes van de plaat, ademde een soort tijdloos optimisme. Hoe treurig het leven ook kon zijn, zoals Dylan in diezelfde liedjes liet horen, er was altijd de troost van de schoonheid en de overgave. Gelukkige, talentvolle mensen, daar spiegelen we ons graag aan, zij het soms met een steek van jaloezie.

Later kwamen de vragen: wie was die vrouw en waren ze wel zo gelukkig geweest? Ze bleek Suze Rotolo te heten, maar veel meer kwam je destijds niet over haar te weten. In de veertig jaar die erop volgden, heb ik haar nooit meer ergens gezien.

Pas deze week vond ik haar terug in de documentaire over de eerste artiestenjaren van Dylan, No Direction Home, van Martin Scorsese, die de BBC uitzond. Ze was een dame op leeftijd die vriendelijk, maar toch ook nogal afstandelijk over haar vroegere liefde praatte. Hij was slim, zei ze met een knipoog, een man die wist hoe hij belangrijke mensen voor zijn talent moest winnen.

Dat was het wel zo'n beetje. En dat was te weinig, want met die platenhoes in het achterhoofd wil je toch graag weten of Dylan destijds nog heel vaak met Suze Rotolo door besneeuwde straten heeft gelopen.

Er zat een andere liefde in Scorsese's film die wat openhartiger was: Joan Baez, de folkzangeres. Ze voelde zich niet altijd prettig door Dylan behandeld (,,It hurts like hell''), zei ze met een lachje dat voor opgewekt moest doorgaan. Dylan was later ongelofelijk beroemd geworden, en beroemde mensen vergeef je eerder iets dan niet-beroemde mensen. Wie wil er niet graag bij horen als de rekening wordt opgemaakt? Dat zei ze niet, maar dat dacht ik toen ik naar die pseudo-onthechtheid in haar gedrag zat te kijken.

Om wat meer over Suze Rotolo te weten te komen, moest ik Dylans biografen raadplegen. Het spijt me voor Scorsese, maar als het om diepgang gaat, wint papier het nog altijd gemakkelijk van celluloid.

Anthony Scaduto beschrijft uitvoerig hoe Suze bezwijkt onder de donkere – veeleisend, egocentrisch, meedogenloos soms – kant van Dylans karakter. Ze leven een poosje samen, maar uiteindelijk verbreekt ze het contact. Ze heeft ook gemerkt dat hij gelijktijdig een verhouding met Joan Baez heeft. Hoe hij ook aandringt, ze gaat nooit meer naar hem terug. In zijn liedje Ballad in Plain D zal Dylan wraak nemen op haar zus Carla, die hij als de kwade genius beschouwt.

Een andere biograaf, Howard Sounes, meldt dat Suze in die periode een zelfmoordpoging deed en een illegale abortus moest laten plegen nadat ze van Dylan zwanger was geworden.

Elke foto heeft een achterkant.