De Lambada

Op 23 oktober viert de iPod zijn vierde verjaardag. Intussen zijn er ongeveer twintig miljoen verkocht en kun je op een beetje eigentijdse iPod, een apparaatje met twintig gigabytes, ongeveer vijfduizend muzieknummers bewaren. Dat betekent, bij onafgebroken luisteren, ongeveer vijftien etmalen zelf samengesteld muziekgenot. In de Financial Times van 24/25 september las ik dat George W. Bush de eerste Amerikaanse iPod-president is. Nooit gaat hij joggen zonder iPod. Dat maakt hem tot een eigentijdse wereldleider. Wie zou niet zo'n tovermachientje willen hebben? Ik.

Het is natuurlijk mooi, de Vier jaar getijden, een `Marche funèbre', `I can't get no satisfaction', `Fifty ways to leave your lover', de Unvollendete en de Negende en nog veel meer spul bij elkaar op zak te hebben, maar het is te veel. Een ouderwetse walkman met een bandje begon ik al overdaad te vinden. Indertijd heb ik er een gekocht, en een paar casettes met de muziek die ik toen het mooist vond. Trots heb ik ermee in de trein gezeten. Voor het eerst weilanden en koeien met muziek. Maar hoe het komt weet ik niet, het apparaatje is verdwenen in het grote kerkhof van de afgedankte troep.

Afgelopen zondag is Eddy Christiani (87) door vakgenoten geëerd. Toen hij zijn carrière begon werd de muziek bewaard op 78 toerenplaten met één nummer op de voorkant en één op de achterkant. Op het eerste nummer dat ik me van hem herinner, zong hij iets dat klonk als Adzjoengadzjoenga Boebioviel Adzjoengadzjoenga. Daarna kwamen zijn klassieken: `Daar bij die waterkant', `Spring maar achterop', `Zonnig Madeira'. Christiani hoort tot een tijdvak, of beter gezegd: is een tijdvak. Omstreeks dezelfde tijd had je het Miller Sextet, waarin Eddy Doorenbos en Pia Beck belangrijke functies hadden. Toen deze Eddy zich uit de muziek had teruggetrokken hebben we met een paar vrienden het plan gemaakt om hem met Het Grote Eddy Doorenbos Festival te eren. Jammer genoeg is het bij het plan gebleven.

Tophits, die vroeger schlagers werden genoemd, zijn meer dan muziek. Ze markeren een periode. Mijn vader en moeder konden mooi `Het meisje van de zangvereniging' van Dirk Witte zingen. Lilian Harvey met `Adieu mein kleiner Gardeoffizier', Jack Hyltons `Cheek to cheek' en `Ma pomme' van Maurice Chevalier hoorden ook tot hun répertoire. Mijn eerste persoonlijke tophit is `Lili Marleen'. Die deelde ik, heb ik later gehoord, met de soldaten van alle partijen in West-Europa. Na de Bevrijding kwam `I can't get started', waarmee de commerciële zender Radio Luxemburg zijn programma begon. En daar was natuurlijk het Franse répertoire, `Les feuilles mortes' van Yves Montand en `Tu t'laisses aller' van Charles Aznavour. Jacques Brel met `Ne me quitte pas'. Al die melodieën met tekst zweven zonder iPod op commando door mijn brein.

Terzijde van ieders persoonlijke smaak en voorkeur was intussen de Top-10 gekomen, gevolgd door de Top-100, gevolgd door de Top-100 aller tijden, uitgezonden door Veronica, toen illegaal gehuisvest op een schip buiten de territorale wateren. Verder had je Radio Caroline en nog een illegaal Brits station dat een luchtverdedigingsfort in de monding van de Theems had gekraakt. Frits Barend en Henk van Dorp hadden een vernieuwend praatprogramma, getiteld Help, er zit een olifant in de tram. Het etherverzet werd legaal, ook dankzij de bijstand van Haya van Someren-Downer en Hans Wiegel. Popmuziek werd culturele revolutie. Links of rechts, dat maakte geen verschil. Wie zich in politiek Den Haag tot de voorhoede rekende, stond achter de pop.

Is geschiedenis op school nog een verplicht vak? Ik heb de jongste ontwikkelingen niet gevolgd. Maar mocht het tot keuzevak zijn geworden, dan kunnen we het aantrekkelijker maken door in iedere geval belangrijke politieke gebeurtenissen uit driekwart van de vorige eeuw aan een parallelle tophit te koppelen. In de tijd van de Cubaanse rakettencrisis stonden de Beatles op nummer drie van de Top-10 met `Strawberry Hills Forever'. Ik noem maar wat.

En toen brak het einde van de Koude Oorlog aan. Dat werd ingeleid, in de zomer van 1989 met de Lambada. De wat? De Lambada. De wereld begon zich definitief los te maken uit de greep van de grote worsteling, Gorbatsjov en Reagan konden het goed met elkaar vinden, en in Frankrijk lanceerde een groepje, Kaoma, waarvan tot dan toe niemand had gehoord, dit nummer. Het had een Braziliaans ritme, en een melodie in bescheiden majeur met een vleugje melancholie. Kaoma had de geest van een keerpunt in de geschiedenis getroffen. Binnen een half jaar werden vijf miljoen exemplaren verkocht. Toen viel de Berlijnse Muur en daarna hebben we zo goed als niets meer van Kaoma en de `Lambada' gehoord. Schlagers, hits, tophits markeren de geschiedenis. Ga het maar na in uw eigen geheugen.