Pionier in kernenergie

Jaap Goedkoop, die gisteren in een verpleeghuis in Bergen (N-H) op 84-jarige leeftijd overleed, was een pionier op het gebied van kernenergie. Als eerste wetenschappelijk directeur van het Reactor Centrum Nederland in Petten, in 1976 omgedoopt tot Energie Centrum Nederland, wist hij het kernenergie-onderzoek in samenwerking met de universiteiten internationaal aanzien te geven.

Met charme, een stugge wil en een scherpe tong regeerde hij zijn `republiek van kerngeleerden'. Tot minister Terlouw (economische zaken) na de ramp met Three Miles Island in Harrisburg zwaar op het nucleaire budget bezuinigde, Goedkoop zijn conclusies trok en in 1984 aftrad.

Jacob Adriaan Goedkoop, geboren op 4 juli 1921 in Santpoort, was van huis uit chemicus en promoveerde in 1952 op onderzoek naar kristalstructuren. In de jaren vijftig zette hij in Kjeller, waar met behulp van Nederlands uranium en Noors zwaar water in 1951 een experimentele kennreactor was gebouwd, een `reactorschool' op waar iedereen in Nederland die op het gebied van nucleair onderzoek iets betekende in de leer is geweest. Het leidde tot de bouw van een Hoge Flux Reactor in Petten, `boven de boomgrens', die in 1961 gereed kwam en waarover Goedkoop de wetenschappelijke leiding had. In 1955 was Goedkoop betrokken bij de organisatie van de VN-conferentie `Atoms for Peace' in Genève.

Daarnaast was Goedkoop bijzonder hoogleraar reactorfysica in Leiden. Schrijver dezes herinnert zich colleges op de vroege maandagmorgen en het aansluitende practicum in Petten: eindelijk zelf aan de knoppen van een kernreactor zitten. Bij de omvorming van het louter nucleaire RCN naar het veel bredere ECN heeft Goedkoop een cruciale rol gespeeld.

Na Tsjernobyl (1986) heeft Goedkoop, inmiddels afgetreden, zich niet meer in het kernenergiedebat gemengd. Maar hij was er diep van overtuigd dat de politiek eens zou inzien dat kernergie onontbeerlijk is om naar een duurzame energievoorziening te kunnen toegroeien. ,,Misschien maak ik de ommezwaai nog mee.''

Dat is niet gebeurd. Vier jaar geleden sprak ik Goedkoop voor het laatst op de voorjaarsbijeenkomst van de Nederlandse Natuurkundige Vereniging. Een dag later werd Goedkoop getroffen door een zware hersenbloeding. Feitelijk was het toen afgelopen.