Opslag CO&inf2; kan broeikaskwestie helpen oplossen

Het opvangen en definitief opbergen van kooldioxide (CO2) uit grote industriële bronnen is technisch mogelijk en economisch niet langer onhaalbaar. In combinatie met energiebesparing, kernenergie en gebruik van duurzame energiebronnen zou daarmee het broeikasprobleem kunnen worden opgelost.

Dat is de voornaamste conclusie uit het eindrapport van een breed opgezette studie naar technische, maatschappelijke en economische implicaties van grootschalige CO2-vangst en opslag (CCS). Het lijvige rapport, waaraan een honderdtal deskundigen meewerkte, is deze week uitgebracht door het VN-orgaan voor klimaatverandering IPCC (www.ipcc.ch). Organisatie en coördinatie waren in handen van de Nederlandse instituten MNP en ECN.

Vooral grote industriële puntbronnen van CO2, zoals centrales, cementfabrieken, raffinaderijen, hoogovens en staalfabrieken en de petrochemische industrie komen in aanmerking voor het wegvangen van CO2. Uit de genoemde bronnen samen ontwijkt ruwweg de helft van de menselijke CO2-productie. Hun uitstoot zou met zo'n 90 procent kunnen worden verminderd. Daarmee wordt de niet geringe hoeveelheid extra brandstof die de zuiveringstechniek eist (variërend van 10 tot 40 procent extra) ruimschoots gecompenseerd.

Volgens het IPCC-rapport staan voor het opvangen, transporteren en ondergronds opslaan van CO2 bekende technieken ter beschikking waarmee hier en daar al ruime ervaring is opgedaan. Voor het wegvangen van CO2 is de keuze uit drie principes. Bij `amine scrubbing' worden de vrijgekomen verbrandingsgassen `gewassen' met een amine-oplossing die het CO2 selectief vastlegt. Ook kan het CO2 al vóór verbranding worden weggenomen door de te verstoken brandstof eerst te vergassen tot een mengsel van waterstof en kooldioxide. Ten slotte kan overwogen worden brandstof voortaan met zuivere zuurstof te verbranden. Dan ontbreekt het stikstof in het afvalgas.

Het weggevangen CO2 kan onder hoge druk door lange pijpleidingen naar geologische formaties worden vervoerd waar het redelijk lekvrij valt op te slaan. Voorbeelden van mogelijke opslagplaatsen zijn oude olie- en gasvelden en steenzoutafzettingen. Bij de druk die heerst op een diepte van 900 meter of meer gedraagt CO2 zich nagenoeg als een vloeistof.

Opslag van CO2 in de diepe oceaan, waarvoor Japan veel belangstelling heeft, is nog zeer omstreden. De risico's voor plant en dier zijn nog onvoldoende bekend. Een ander punt van zorg is de veiligheid van CO2-transport. Kooldioxide is niet brandbaar, maar zou als het in grote hoeveelheden plotseling vrij komt makkelijk verstikkend kunnen zijn. De productiekosten voor elektriciteit zullen volgens het rapport door opvang, transport en opslag van CO2 zo'n 50 tot 100 procent worden verhoogd.