NS biedt excuses aan voor rol in oorlog

Aad Veenman, president-directeur van de Nederlandse Spoorwegen, heeft vandaag namens het bedrijf zijn excuses aangeboden voor de rol die de spoorwegen speelden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij deed dit in een toespraak op station Amsterdam Muiderpoort. Daarvandaan werden tussen oktober 1942 en mei 1944 ruim 11.000 joden weggevoerd met Nederlandse treinen en door Nederlandse spoorwegbeambten.

Veenman was op het station omdat daar een postercampagne begon van het Centraal Joods Overleg (CJO), een samenwerkingsverband van joodse belangenbehartigers.

Op 66 NS-stations zijn door het CJO posters opgehangen met teksten als ,,Vroeger vertrok hier de trein naar Auschwitz. Wanneer wordt de wereld wijzer?'' en ,,Toen moesten de joden oprotten. Wie nu... Laat de haat niet herleven''.

Op deze manier wil de organisatie aandacht vragen voor de rol van NS in de oorlog, en tegelijk een verbinding leggen met het heden.

Aanvankelijk was het de bedoeling dat er ook foto's van het jodentransport op de posters kwamen te staan. Het CJO zag daarvan echter af nadat het ,,verontruste reacties'' van burgers had ontvangen.

Over het nut van het aanbieden van excuses, zestig jaar na het einde van de oorlog, zei Veenman: ,,Het kan overkomen als een te gemakkelijk gebaar, als een zoveelste bijdrage aan de `sorry-cultuur'. Het is wellicht nooit goed. Ik kan in het hier en nu slechts uitlatingen doen die in de context van vandaag passen. Daarom bied ik nu toch uit de grond van mijn hart en in alle bescheidenheid namens de Nederlandse Spoorwegen mijn oprechte verontschuldigen aan, aan de joodse gemeenschap en de andere betrokken groepen.''

Met de campagne zegt het CJO vooral op jongeren te mikken, omdat onderwijs over de jodenvervolging ,,op meerdere scholen moeilijk is geworden''. De postercampagne loopt tot en met 9 oktober.

Over de rol van de NS tijdens de Tweede Wereldoorlog is veel gepubliceerd. Klassiek is de kritische studie van historicus A. Rüter over de NS in oorlogstijd: Rijden en staken (1960).