Machtig en alom gevreesd leider

Tom DeLay, de gisteren tijdelijk afgetreden leider van de Republikeinen in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, is er vaak van beschuldigd de grenzen van ethisch en legaal handelen op te zoeken. Nu hij officieel is aangeklaagd wegens betrokkenheid bij het illegaal incasseren van financiële steun van bedrijven voor de Texaanse Republikeinse partij, lijkt het erop dat die grens is overschreden.

Volgens Amerikaanse commentatoren is daarmee een einde gekomen aan de ambtsperiode van de meest machtige meerderheidsleider van het Huis in jaren. Hoewel DeLay, voormalig zakenman in Houston en sinds 1984 afgevaardigde voor Texas, in het Huis de tweede in rang was na voorzitter Dennis Hastert, was hij het die de Republikeinse meerderheid bijeenhield. Geen wet passeerde het Huis zonder de steun van de 58-jarige DeLay. Om stemmen te krijgen voor de wetsvoorstellen die hij genegen was, gebruikte hij al zijn energie, beloofde hij collega's premies en zitting in belangrijke commissies, en bedreigde hen zelfs. Zowel Republikeinen als Democraten spraken met ontzag en vrees over hem. Trotseer DeLay en je voert je strijd om wetgeving en politieke campagnes alleen, omschreef The Washington Post vanochtend DeLays manier van doen.

DeLay is geen persoonlijke vriend van president Bush – de twee Texanen hebben dezelfde olieachterban –, maar is wel een van diens meest toegewijde aanhangers. Hij verdedigde belangrijke punten van Bush' beleid, en zorgde ervoor dat wetgeving over Republikeinse speerpunten als belastingverlaging, energie en abortus werden aangenomen.

DeLay introduceerde eerder dit jaar in het Congres een gelegenheidswet die de comateuze Terri Schiavo, om wie een juridische strijd over euthanasie was losgebarsten, uit de handen van de rechters in Florida trok. Hij hoopte dat federale rechters haar leven zouden redden. Toen dat mislukte zagen een meerderheid van het volk en veel Republikeinse congresleden de zaak als politiek misbruik van persoonlijk leed.

Verder was DeLay een van de drijvende krachten achter het Amerikaanse verzet tegen het Internationale Strafhof (ICC) in Den Haag en de afzettingsprocedure tegen president Clinton ten tijde van het Lewinksy-schandaal.

DeLay is eerder in opspraak gekomen door zijn nauwe relatie met Jack Abramoff, de vorige maand aangehouden lobbyïst die mogelijk banden met de zware misdaad heeft. De ethische commissie van het Huis stelt waarschijnlijk een onderzoek in.