Het beeld

De eerste drie seizoenen van The Sopranos heb ik op dvd bekeken. Misschien is de serie te goed om met tussenpozen van een week te volgen via een open zender. Je mist eens een deel, je vergeet details uit het voorafgaande en – grootste bezwaar – het is steeds na 52 minuten alweer afgelopen.

Desondanks ben ik gisteravond bij de VARA begonnen aan deel een van seizoen vier, eigenlijk aflevering 40. Het goede voornemen van de netmanager van Nederland 3 om elke late zondagavond te reserveren voor kwaliteitsseries van het Amerikaanse betaalkanaal HBO is dit seizoen alweer losgelaten; de woensdag is minder druk.

Waar waren we gebleven? Tony Soprano (de onbetaalbare James Gandolfini) heeft geldproblemen in zijn beide families. De inkomsten in de `vuilverwerkingsindustrie van noordelijk New Jersey' lopen terug en oom Junior heeft een miljoen nodig voor zijn proces. Maar ook echtgenote Carmela vraagt bezorgd wat er financieel van haar moet worden, als er onverhoopt iets vervelends met Tony zou gebeuren. Sinds de laatste inval van de FBI liggen er geen bankbiljetten meer in de ventilator. Ze weet niet dat Tony daar nu zakken met eendenvoer voor gebruikt. En plotseling valt me de fysieke overeenkomst op tussen Carmela (Edie Falco) en Rachel Hazes.

De tragiek van Tony – de eenzaamheid en het bij zijn vrouwelijke psychiater beleden schuldgevoel – wekt een mengeling van gruwel, mededogen en herkenning. De maffia biedt een schitterend rolmodel voor de nieuwe rijken van Shanghai tot Vinkeveen, vooral de sentimentaliteit, het hypocriete gedweep met een quasi-voorbeeldig gezinsleven, de permanente klacht niet serieus te worden genomen en de al evenzeer constante ondertoon van verstopte agressie. Behalve om eten en seks draait het hele leven uiteindelijk alleen om geld.

In de openingsaflevering worden de Shakespeareaanse drama's van dit seizoen aangekondigd: de angst voor armoede van Carmela, die de weduwe van een andere maffioso Poolse worst heeft zien aanprijzen in de supermarkt; een door gemeenschappelijke liefde voor cocaïne opgezweepte seksuele relatie tussen Tony's zuster Janice en zijn onbetrouwbare luitenant Ralph; de valstrik die de FBI voor Tony zet door de verleidingskunst van een undercoveragente; en bovenal de dreigende ontsporing van de complexe vader-zoonrelatie tussen Tony en zijn neef Christopher. Die wordt door Tony aangezet tot moord op een gepensioneerde politieman. De `sukkel' heeft maar twintig dollar in zijn portemonnee. Chris plakt het van het lijk geroofde biljet, sentimenteel, op de koelkast van zijn moeder, en daar zoomt de camera op in aan het slot van de aflevering.

The Sopranos biedt een overtuigende metafoor van marktwerking en globalisering, van de treurnis van de graaier en de rijke proleet, van commerciële televisie en publieke omroep die haar eigen broek moet ophouden. Het valt allemaal niet mee, weet je, zo verzucht ook Tony als hij 's avonds een portie ijs met heel veel spuitroom verorbert.

Ik zou Tony Soprano niet willen vergelijken met Frits Barend, die gisteren bekende graag ,,hoog te rijden'', dat wil zeggen: in een SUV. Of met NPS-voorzitter Roger van Boxtel, maar vroeg me gisteravond wel af hoe hij zich zou hebben gevoeld toen hij naar het mede door de NPS uitgezonden Nova zat te kijken. Van Boxtel krijgt van een ander lid van de D66-familie, staatssecretaris Van der Laan, nog tot 2011 respijt voor de NPS. Van Boxtel was ook nummer zeven in de Nova-top-10 van meest verdienende topmensen van zorgverzekeraars, volgens minister Hoogervorst (Volksgezondheid) in Netwerk (KRO) van zondag ,,de minst commerciële partij in het zorgstelsel''. De voorzitter van de raad van bestuur van Menzis beurt jaarlijks 213.000 euro, een aanbod dat hij niet kon weigeren.

    • Hans Beerekamp