`Flets gezicht' PvdA moet gedrevener

De PvdA kiest volgende maand een nieuwe voorzitter. Gisteren gingen de vijf kandidaten met elkaar in debat. Niemands hart werd nog gestolen.

De PvdA moet linkser, meer de straat op en na jaren van ontideologisering weer de sociaal-democratie omarmen. Tot zover de overeenkomsten tussen de vijf kandidaten voor het voorzitterschap van de PvdA.

Gisteren gingen in de Singelkerk in Amsterdam Bert Middel, Anne-Marie Hoogland, Annemarie Goedmakers, Michiel van Hulten en Hans Logtens voor het eerst met elkaar in debat. Het werd vooral een botsing van stijlen, afhankelijk van de achtergrond van de kandidaten. Voormalig Europarlementariër Van Hulten, nu lid van een linkse denktank in Londen, ,,gruwt van de extreem doorgevoerde ledendemocratie van D66''.

Anne-Marie Hoogland (38), stadsdeelvoorzitter Westerpark in Amsterdam en opgegroeid in de lokale politiek, wil juist ,,de lokale afdelingen mobiliseren''. En Hans Logtens (55), een werkloos partijlid uit Venlo, gaf meteen toe dat hij geen visie heeft op de partij, maar wil ,,de gewone man een stem geven''.

Tussen 19 en 31 oktober kiezen de 60.000 leden van de PvdA een nieuwe partijvoorzitter. De opvolger van de huidige voorzitter, Ruud Koole, moet de komende twee jaar partijleider Bos steunen bij twee opeenvolgende verkiezingen: die voor de gemeenteraad van maart 2006 en, een jaar later, de Tweede-Kamerverkiezingen.

Het landelijk bestuur van de partij maakt niet meer de fout van vier jaar geleden en spreekt dus geen voorkeur uit voor één van de kandidaten. In 2001 werd Tweede-Kamerlid Sharon Dijksma namens het hoofdbestuur gesteund, maar de leden kozen massaal voor de politicoloog Koole. Koole zelf liet gisteren dan ook niets los over een voorkeur voor een van de kandidaten. ,,Een voorzitter moet de partij goed kennen, moet het gezicht van de leden zijn en moet tact hebben.''

De meeste partijleden zien Michiel van Hulten als grote favoriet voor het voorzitterschap. Van Hulten ,,sorry voor Ruud Koole, maar ik heb geen tact'' hield gisteren een somber betoog over de toekomst van de PvdA. De partij, zei hij, heeft een ,,ongelooflijke schop voor de kont nodig''. ,,Ik merk weer het gevoel van: we zijn er weer! Wouter Bos zegt dat het kabinet zo snel mogelijk kan vallen. Maar ik houd mijn hart vast, we zijn er nog lang niet klaar voor.''

Onder Koole is de PvdA langzaam begonnen de organisatie te veranderen. Leden hebben formeel meer te zeggen gekregen. Zij kiezen volgend jaar wie de lijsttrekker wordt bij de komende landelijke verkiezingen. Over het onderwerp van de ledendemocratie bleken de meningen tussen de kandidaten sterk te verschillen. Kandidaat Bert Middel, jarenlang Tweede-Kamerlid en nu senator, vindt net als Michiel van Hulten dat een voorzitter daar grenzen aan moet stellen. ,,Het is goed dat Ruud de partij aan de leden heeft teruggegeven. Maar ik moet straks als voorzitter de leden er wel op wijzen dat ze binnen de grenzen van het partijprogramma bewegen.''

Annemarie Goedmakers zei jaloers te zijn op de SP, die met lokale acties over begrijpelijke onderwerpen veel leden aan zich kan binden. Van Hulten: ,,Wij kunnen ook wel meer mensen bereiken, maar dat doe je niet door te folderen.''

Eensgezinder waren de kandidaten over de partijkoers. De PvdA is links en blijft links, was de boodschap het liefst wat radicaler. Middel: ,,We staan nu links ín het midden, maar we moeten links ván het midden. Het socialisme is groot geworden door te strijden voor sociale rechtvaardigheid.''

Annemarie Goedmakers (57), voormalig europarlementariër: ,,We hebben een flets gezicht gekregen. De PvdA wordt nu in de peilingen slapend de grootste partij, maar de gedrevenheid voor de sociaal-democratie is verdwenen.''

Veel leden toonden zich tijdens en na het debat wat teleurgesteld in de visie van de vijf kandidaten. Zo waren ze, ondanks pogingen van het publiek, ronduit vaag over hun standpunten. Enige uitzondering hierop was Michiel van Hulten, die wil dat de partij zich vooral richt op onderwijs en ontwikkelingssamenwerking. Bert Middel wilde over zijn standpunten niet meer kwijt dan dat ze te vangen waren onder de noemer sociale rechtvaardigheid. ,,Het is niet mijn taak met een eigen programma te komen.''

Van Hulten, gepikeerd: ,,Dus je wordt voorzitter, je krijgt twee jaar een goed salaris, en je hebt geen idee waar je met de PvdA naartoe wil.''

Middel: ,,Dat vind ik nou flauw, Michiel.''

    • Guus Valk