Advies: verscherp toezicht op notaris

Het toezicht op notarissen moet worden verscherpt, omdat zij sinds het loslaten van de vaste tarieven kwetsbaarder zijn geworden voor beïnvloeding en manipulatie.

Dat stelt de commissie Evaluatie Wet op het notarisambt onder voorzitterschap van mr. A. Hammerstein, president van het gerechtshof in Arnhem. Toenemende onderlinge concurrentie heeft er toe geleid dat notarissen de grenzen hebben opgezocht van regels en normen. Die zijn `hier en daar' overschreden, aldus de commissie.

Het Bureau Financieel Toezicht van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) moet als toezichthouder via de tuchtrechter extra bevoegdheden krijgen, stelt de commissie. Notarissen moeten bij vermoedens van betrokkenheid bij criminele praktijken geconfronteerd kunnen worden met aanvullend onderzoek op kantoor en ze moeten inzage geven in dossiers.

Als het Bureau Financieel Toezicht tuchtrechtelijk onderzoek uitvoert, mag de betrokken notaris zich niet meer beroepen op zijn geheimhoudingsplicht, vindt de commissie. Daarvoor is een wettelijke regeling nodig. Ook moet het mogelijk zijn notarissen boetes op te leggen die in een register worden opgetekend en ,,aan betrokkene blijven kleven''.

De commissie-Hammerstein, ingesteld door minister Donner (Justitie, CDA) onderzocht de consequenties van de in 1999 ingevoerde Wet op het notarisambt, die moest leiden tot meer marktwerking en onderlinge concurrentie. Binnen de branche neemt de zorg toe over handhaving van de integriteit en de kwaliteit van de dienstverlening, zo wordt in het rapport gesteld. ,,Door het toenemen van de concurrentie zijn meer dan voorheen de grenzen opgezocht van bestaande regels en normen. (...) Aan de commissie zijn voorbeelden gemeld van grensoverschrijdend gedrag van notarissen waartegen niet altijd effectief is of kon worden opgetreden.''

De notariële beroepsorganisatie behandelt nu jaarlijks gemiddeld 250 klachten. Het aantal uitspraken in tuchtrechtzaken is tussen 1999 en 2003 meer dan verdubbeld tot ruim 300 per jaar. De effectiviteit van toezicht en tuchtrecht is nietemin onvoldoende, constateert de commissie. Dat komt onder meer door de ,,heersende cultuur van non-interventie'' binnen het notariaat. Daardoor wordt de kamer van toezicht onvoldoende gevoed met klachten uit de beroepsgroep zelf.

Tegenover deze krant zegt Hammerstein dat notarissen te maken hebben met sterke marktpartijen, met name in de vastgoedsector. ,,Daar is de notaris kwetsbaarder geworden voor beïnvloeding en manipulatie door grote partijen.'' Notarissen hebben volgens hem moeite hun rol van onpartijdig partner in overeenstemming te brengen met die van `koopman'.

Minister Donner reageert voor de behandeling van de begroting van zijn ministerie op het rapport.

HAMMERSTEIN pagina 15

    • Jos Verlaan