Senaat ziet nog veel `losse eindjes' in zorgwet

De Eerste Kamer ging gisteravond akkoord met de nieuwe zorgwet. Toch gaan de toezeggingen van minister Hoogervorst minder ver dan de wensen van de senaat.

Het lijkt wel, zei fractievoorzitter Jos van der Lans (GroenLinks), alsof er een 151e lid aan de Tweede Kamer is toegevoegd: de Groep-Van Leeuwen. Van der Lans doelde gisteren, tijdens het debat in de Eerste Kamer over de invoering van de nieuwe zorgverzekeringswet, op zijn collega Hannie van Leeuwen (CDA).

Onder aanvoering van deze 79-jarige senator is de Eerste Kamer het afgelopen jaar volgens Van der Lans ,,een speler geworden in een politiek spel''. ,,Deze Kamer is ver verwijderd geraakt van haar oorspronkelijke taak, om alles overziend `ja' of `nee' zeggen. Dit is een ongewenste ontwikkeling.''

Gisteravond ging de Eerste Kamer akkoord met de invoering van een nieuw zorgstelsel, per 1 januari 2006. Al eerder had de senaat gezegd de hervorming te steunen, maar gisteren moest minister Hoogervorst (Volksgezondheid, VVD) nog een lange reeks extra toezeggingen doen om de Eerste Kamer definitief achter zich te scharen.

De hoofdrolspeler in het debat, Hannie van Leeuwen, liep al halverwege het debat gerustgesteld rond in de wandelgangen. De hele zomer had zij vrijgemaakt om de nieuwe zorgverzekeringswet door te spitten. Ze had nog een groot aantal ,,losse eindjes'' gevonden en eiste gisteren garanties van minister Hoogervorst dat kwetsbare groepen er niet op achteruit zouden gaan.

Hoewel de linkse oppositie PvdA, SP en GroenLinks haar daarin steunde, waren met name SP en GroenLinks verbaasd over de gedetailleerdheid waarmee Van Leeuwen op het nippertje wijzigingen wilde aanbrengen in de nieuwe zorgverzekeringswet. Het lijkt er daardoor steeds meer op, zei senator Tineke Slagter (SP), dat we ,,aan een sprong in het duister beginnen''.

Bovendien, en dat was een principiëler punt, had niet de Eerste maar de Tweede Kamer dit werk moeten doen en die had dat de afgelopen maanden kennelijk nagelaten. Ook tot in de Tweede Kamer zelf drong die klacht gisteren door. Tweede-Kamerlid Agnes Kant (SP) noemde het gistermiddag tijdens het vragenuurtje ,,beschamend dat de Eerste Kamer op dit moment de knelpunten moet oplossen die de Tweede Kamer heeft laten zitten.''

Minister Hoogervorst beloofde de senaat gisteren dat het kabinet groepen zal compenseren die door het nieuwe ziektekostenstelsel onvoorziene en onacceptabele inkomensgevolgen ondervinden. Mensen met een Nederlands inkomen in het buitenland gaf hij meteen helderheid. Omdat deze groep er duidelijk op achteruit gaat, wilde Hoogervorst deze mensen wel met een AWBZ-premiekorting tegemoet komen. Verder zegde de bewindsman toe een werkgroep te laten onderzoeken hoe het aantal onverzekerden een grote zorg voor het CDA beperkt kan blijven.

Hoogervorst zal bovendien ingrijpen als individueel verzekerden er de dupe van worden als meer mensen collectief verzekerd zullen worden. Ten slotte zei Hoogervorst dat er ,,grote vorderingen'' zijn geboekt op het gebied van de privacybescherming. Minister Hoogervorst heeft ,,geen zin te preluderen op allerlei toekomstscenario's''. Mochten zaken toch uit de hand dreigen te lopen, dan zal hij zo herhaalde hij keer op keer op dat moment de geëigende maatregelen treffen.

Deze beloftes waren ruim voldoende voor het CDA, waardoor een meerderheid in de senaat volgende week definitief voor de nieuwe wet zal stemmen. Maar de oppositiepartijen twijfelen aan de betekenis van de toezeggingen. Ze zijn immers veel minder hard dan de eisen van de meeste fracties. Bovendien liet Hoogervorst in het midden op welke manier hij zal ingrijpen, mocht dat nodig zijn. ,,Hoe hard zijn de maatregelen die hij kan nemen eigenlijk?'', vroeg GroenLinks-senator Van der Lans gisteravond.

Minister Hoogervorst erkende dat hij de eisen van CDA-senator Van Leeuwen niet geheel kon inwilligen. Zij eiste een stroppenpot van circa 200 miljoen euro. Hoogervorst zei dat die reserve er was geweest, maar dat de Tweede-Kamerfracties die tijdens de Algemene politieke beschouwingen hadden opgemaakt door extra wensen in te dienen. Hogervorst: ,,De reserve is nu helemaal weg. Het is niet aan mij om hier met een nieuw bedrag te komen.''

Van der Lans noemde dat een `zwaktebod'. ,,Ik voorspel dat we volgend jaar opnieuw gaan discussiëren wat precies `onvoorspelbare, onacceptabele inkomensgevolgen' zijn. We schuiven de discussie gewoon voor ons uit.'' Senatoren zochten gisteren ook tevergeefs antwoord op de vraag hoe Hoogervorst zou kunnen ingrijpen in lopende collectieve contracten.

De onvrede van de linkse partijen bleek ook vanochtend tijdens een overleg met Hoogervorst, deze keer in de Tweede Kamer, over de voortgang van de zorgverzekeringswet. De kamerleden stelden veel van de in de senaat besproken kwesties opnieuw aan de orde.

Kamerlid Heemskerk (PvdA) stak de draak met de concessies die Hoogervorst aan de senaat had gedaan. ,,Van de stroppenpot is nauwelijks iets over. Voor onverzekerden komt er een werkgroep. Tjonge, tjonge, een werkgroep. En op het gebied van de privacy is ook niets toegezegd. Er komt een gedragscode, maar van een datum hebben we nog niets gehoord.''

Zo liepen de discussies over de problemen die het nieuwe zorgstelsel kan veroorzaken, dezer dagen op een eigenaardige wijze door elkaar heen. Senatoren hadden de indruk dat zij deden wat de Tweede Kamer had nagelaten. En de Tweede Kamer discussieert vandaag, een dag ná het finale debat in de senaat nog een keer over de nieuwe wet.

In de senaat overheerste na afloop toch tevredenheid. De minister had immers geluisterd naar de vele bezwaren. Hannie van Leeuwen, die toegaf dat ze niet op alle punten haar zin heeft gekregen, was gerustgesteld. ,,Je moet een minister op zijn woord geloven. Ik vind dat de Eerste Kamer goed bediend is.''