Leeg? De kerk staat helemaal niet leeg

Zondagavond werd de Leidse Leonarduskerk gekraakt om er asielzoekers te huisvesten. Gemeenteraadsleden reageerden er met instemming op. Maar toen stond opeens theatergroep Paradox voor de deur.

Het zag er afgelopen maandagmiddag allemaal zo mooi uit voor de krakers van de Leonarduskerk aan de Haagweg in Leiden. De avond ervoor hadden ze zich toegang verschaft tot het gebouw, dat al twee jaar niet meer als gebedshuis functioneerde. De krakers wilden er vier asielzoekersgezinnen huisvesten, na een korte verbouwingsperiode. Meteen de eerste ochtend waren gemeenteraadsleden van CDA, PvdA, SP en GroenLinks op bezoek geweest. De laatste twee partijen betuigden hun steun voor de actie.

SP-raadslid Hans Hendriks, met een Caballero zonder filter tussen de lippen: ,,Als gevolg van de nieuwe Vreemdelingenwet zijn deze gezinnen, die in de beroepsfase van hun procedure zitten, op straat komen te staan. De gemeente heeft een zorgplicht voor die mensen, maar wordt daarin tegengewerkt voor Den Haag. Het is daarom goed als individuele burgers het initiatief nemen in zo'n kwestie. We hopen dat ook de burgemeester de actie zal ondersteunen.'' Burgemeester Henri Lenferink van Leiden liet bij monde van een woordvoerder echter weten dat hij ,,zich nog beraadt op zijn standpunt''.

Dat kon de stemming van de krakers – leden van de Kraakgroep Leiden, actiegroep de Fabel van de Illegaal en de jongerenorganisaties van de SP en GroenLinks – niet drukken. Met een bakfiets werden er voorraden aangevoerd voor een langdurig verblijf in de kerk.

Volgens woordvoerder Marijn (,,aan achternamen doen wij niet'') stond de deur van het pand open, toen ze zondagavond naar binnen wilden. ,,Nou ja, open voor krakersbegrippen dan. Met deze actie willen we een noodkreet uiten en tegelijk ook praktische hulp bieden aan mensen die nu noodgedwongen op straat leven, of van adres naar adres worden verhuisd. De komende week gaan we aan de slag met het plaatsen van schotten, zodat de gezinnen die we willen onderbrengen een beetje privacy hebben.''

De kameraden van Marijn voelden zich na een dag al helemaal thuis in de kerk. In het midden van het schip staan wat stoelen en een tafel. Een van de aanwezigen zit met de benen opgetrokken op de bank zijn collegedictaat te onderstrepen met een marker. Uit een cassetterecorder klinkt muziek.

Maar van al die zelfverzekerdheid is gisteravond niet zo veel meer over. Voor de deur staan namelijk de nogal geagiteerde leden van de Leidse theatergroep Paradox. Wat blijkt? De Leonarduskerk staat helemaal niet leeg. Paradox heeft een huurcontract met de gemeente en gebruikt het pand als repetitieruimte. Dinsdagavond is hun vaste oefenavond en ze willen graag naar binnen.

Op de stoep voor de kerk vindt een verhitte discussie plaats tussen krakers en toneelspelers. GroenLinks-raadslid Anton Dronkers treedt op als bemiddelaar. ,,Je moet bij dit soort conflicten altijd goed opletten dat de emoties niet te hoog oplopen. Voor je het weet staat de politie voor de deur en loopt de zaak uit de hand. Ik sta positief tegenover de actie van de krakers, maar de gemeente moet wel iets doen voor de toneelgroep. Voor hen is de situatie heel vervelend.''

Na lang overleg wordt besloten dat de toneelspelers de kerk in mogen om hun spullen op te halen. Binnen zitten aanzienlijk meer krakers dan de middag ervoor. Sommigen drinken een biertje en een hond apporteert lege flessen. Als de mededeling wordt gedaan ,,dat we mogen blijven'', gaat er een gejuich op. Kennelijk hadden de bezetters 'm toch even zitten knijpen voor de leden van theatergroep Paradox. ,,Wel vriendelijk zijn als ze binnenkomen hè'', roept iemand.

Thirza van de Berg van Paradox kijkt verbijsterd rond als ze de kerk betreedt. ,,Hoe konden ze ooit gedacht hebben dat het pand leeg was? Er stonden tafels en stoelen en een gevulde ijskast. En het was blakend schoon. Wij zijn twee weken bezig geweest met poesten. Ik had de blaren op mijn handen staan.'' De krakers hadden de politie van hun actie op de hoogte gesteld – kraken mag als een pand langdurig niet in gebruik is. De politie heeft daarop de officier van justitie verwittigd, die besloot dat de actie was toegestaan.

Van de Berg van Paradox: ,,We zaten hier via een soort antikraakconstructie, maar nu zijn we onze oefenruimte kwijt. We hebben een regisseur ingehuurd en een voorstelling gepland. Op wie gaan we die kosten verhalen?'' De toneelgroep heeft bij de politie aangifte gedaan van huisvredebreuk.

Collega Axel Staps valt haar bij, druk gebarend. ,,Er werd ons aangeboden dat we gewoon mochten gaan oefenen. Dan zouden de krakers zich even terugtrekken aan de achterkant van het gebouw. Alsof je in zo'n omgeving toneel kan spelen. Een acteur werkt met emoties, die zoekt in zijn binnenste, stelt zich kwetsbaar op. Daar heb je een veilige omgeving voor nodig. Dat is dit niet.''

De leden van de theatergroep lopen door de kerk en verzamelen hun spullen. Gedwee staan de krakers hun klapstoeltjes en tafel af. Een van de actievoerders komt de toneelspelers zelfs nog achterna gelopen. ,,Was dit cassettebandje soms van jullie?'' Het wordt stilzwijgend in ontvangst genomen.

    • Bart Funnekotter