Fazio overspeelde hand

Antonio Fazio is niet bepaald de ideale vaandeldrager van de zaak van de onafhankelijkheid van centrale banken. Te oordelen naar uitgelekte telefoongesprekken heeft de gouverneur van de Bank van Italië zijn levenslange aanstelling en de volledige afwezigheid van iedere politieke controle misbruikt om buitenlanders ervan te weerhouden Italiaanse banken over te nemen.

Centrale bankiers moeten onafhankelijk zijn om weerstand te kunnen bieden aan de niet aflatende politieke druk om een stimulerend monetair beleid te voeren. Een centrale bank die werkelijk onafhankelijk is, komt op de financiële markten geloofwaardiger over als zij de rente laag wil houden. Daarom was er wat voor te zeggen dat Italië, dat op het terrein van het begrotingsbeleid een van de meest onverantwoordelijke regeringen van de Europese Unie had, zijn bank uitzonderlijk veel ruimte gaf.

Maar de onafhankelijkheid van centrale banken is een glibberig concept. Beleggers hebben er alleen maar vertrouwen in zolang de centrale bankiers en politici op goede voet met elkaar verkeren. Want als dat niet zo is en er conflicten ontstaan, zo luidt de veronderstelling op de financiële markten, zullen de politici uiteindelijk altijd de overhand krijgen ten opzichte van de niet door de burgers gekozen centrale bankiers.

Zo is het ook met Antonio Fazio. De Italiaanse regering is formeel misschien niet in staat hem te ontslaan, maar het kabinet van premier Silvio Berlusconi kan hem wel isoleren en mettertijd zijn bevoegdheden inperken.

De meeste centrale bankiers begrijpen deze ongeschreven wet. Bij de Federal Reserve – het federale stelsel van Amerikaanse centrale banken – heeft voorzitter Alan Greenspan op meesterlijke wijze zowel de beleggers als de politici aan zijn kant weten te houden. President Jean-Claude Trichet van de Europese Centrale Bank is erin geslaagd een zelfde soort evenwichtskunst te bedrijven, zij het op een bescheidener niveau.

Het onvermogen van Fazio om dat ook te doen vloeit wellicht voort uit twee zaken: zijn levenslange aanstelling en het lage prestige dat de Italiaanse regering geniet. Maar nu hij zijn hand heeft overspeeld in de overnamestrijd tussen ABN Amro en Banca Popolare Italiana, is hij geen geloofwaardige centrale bankier meer. Zijn vertrek zou de onafhankelijkheid van de Italiaanse centrale bank niet in gevaar brengen.

Onder redactie van Hugo Dixon. Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld.